The Journal of Higher Education and Science - 2011; 1(2) http://higheredu-sci.beun.edu.tr The Journal of Higher Education and Science - RSS feed of 2011; 1(2) 1300-0705 August 2011 The Journal of Higher Education and Science 1300-0705 <![CDATA[Editorial | Editörden]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1534
]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 2011-08-01 Editorial
<![CDATA[Editorial | Editörden]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1535
]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 2011-08-01 Editorial
<![CDATA[Overview of Higher Education in Turkey and Future Directions | Türkiye'de Yükseköğretimin Görünümü ve Geleceğe Bakış]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1526
Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında Türkiye genç bir nüfusa sahiptir. Ülkemiz bu nüfus yapısıyla, ilköğretim dışındaki tüm eğitim kademelerinde hâlâ sayısal baskı altındadır. Öte yandan, 2000 yılından bu yana nüfus yapısında bir dönüşüm yaşanmaktadır ve uzun vadede toplam nüfus içindeki yükseköğrenim çağı nüfusu payının %34'ten %29'a düşmesi beklenmektedir. 2010 Yılı İnsani Gelişim Raporu'na göre yetişkin nüfusumuzun ortalama eğitim süresi 6,5 yıl olup, gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir. Ülkemizde yükseköğrenim görmüş yetişkin nüfusumuzun oranı ise %13'tür.

2001-2010 yılları arasında yükseköğretimde gözlenen önemli büyümeye karşın, arz-talep arasındaki açık hâlâ önemini korumaktadır. Buna göre açıköğretim hariç, yükseköğretime başvuranların yaklaşık %40'ı yükseköğretim programlarına yerleşme fırsatı bulabilmektedir. Yükseköğretimdeki brüt okullaşma oranı %17'den %32'ye yükselmiştir. Toplam yükseköğretim içinde vakıf üniversitelerinin payı ise %10'a yaklaşmıştır. Son on yıldaki önemli eğilimlerden birisi de yaş kompozisyonundaki değişimdir. 23 yaş ve üzerindeki öğrencilerin toplam öğrenci içindeki payı %11'den, %19'a yükselmiştir. Bu gelişmelere paralel olarak kız-erkek öğrenci dengesi kızların lehine değişmektedir.

Yükseköğretim bütçesi, Türkiye'deki kamu eğitim harcamalarının yaklaşık olarak dörtte birini oluşturmaktadır. Her ne kadar bu bütçe yükseköğretim için yetersiz görünse de, diğer eğitim kademeleri ile karşılaştırıldığında yükseköğretime verilen öncelik açıkça gözlenmektedir. Yükseköğretimde öğrenci başına yapılan kamu harcaması 4648 Amerikan dolarıdır. Bununla birlikte, yükseköğretimdeki hızlı büyüme ve artan ihtiyaçlar karşısında harcamalar yetersiz kalmaktadır. Diğer taraftan, yükseköğretimle ilgili özel harcamalar konusundaki veri yetersizliği nedeniyle yükseköğretim harcamaları konusunda daha ayrıntılı analizler yapılamamaktadır.

Ülkemizde yükseköğretimin geleceğine ilişkin tahminler incelendiğinde, TÜSİAD ve UNFPA ortaklığında yürütülen bir proje raporu önemli bulgular ortaya koymaktadır. Bu rapora göre, 2010-2025 yılları arasında yükseköğretimdeki büyüme OECD ülkelerinden daha hızlı bir biçimde devam edecektir. Aynı verilere göre, 2020'li yıllarda kızların yükseköğretime kayıt sayılarının erkekleri aşması beklenmektedir. Tüm bu gelişmeler, önümüzdeki yıllarda Türkiye'de yükseköğretim alanında, hem kamu üniversitelerinin kendi aralarında hem de vakıf üniversiteleri ile kamu üniversiteleri arasında, önemli bir rekabet yaşanacağına işaret etmektedir. Bu rekâbetin Türkiye'deki yükseköğretim yönetiminde önemli değişikliklere yol açması beklenir.]]> 2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 058 2011-08-01 055 Articles <![CDATA[Quality Assurance: Strategic Choices for Higher Education in Turkey | Kalite Güvencesi: Türkiye Yükseköğretimi için Stratejik Tercihler]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1527
Dünyada yükseköğretim kurumları ve öğrenci sayılarında belirgin artışlar başlayınca ve büyüyen yükseköğretim sisteminin finansmanında sıkıntılar baş gösterince, karar alıcılar kalite güvencesine daha fazla önem vermeye başlamışlardır. Kalite güvencesinin özellikle Avrupa yükseköğretiminde öne çıkması, Türkiye gibi gelişmekte olan bazı ülkelerde yeterli ve yerel analizler yapılmaksızın kalite güvencesi sistemlerini ithal etmeye yönlendirmiştir. Kalitenin anlayış olarak gelişmediği ve kültürel bir pratiğe dönüşmediği ortamlarda, dışarıdan zorlamalarla kalite güvencesinin sağlanması mümkün görünmemektedir. Dünyada kalite güvencesi konusunda karşımıza çıkan en yaygın yaklaşım, yükseköğretim kurumunun bizatihi kendisinin kaliteden sorumlu olmasıdır. Bunun yanında kullanılan dış kalite güvencesi prosedürleri, birtakım bürokratik değerlendirmelere değil, akran/meslektaş değerlendirmelerine dayalıdır. Ayrıca, kalite güvencesinden sorumlu birtakım merkezî kuruluş ve ajansların, yükseköğretim kurumlarının özerkliklerini kısıtlayan bazı bürokratik düzenlemeleri dünyada da tartışma konusudur. Türkiye'deki yükseköğretim sisteminin mevcut merkeziyetçi yapısı, toplumsal talepleri karşılamadaki tarihsel performansı ve yükseköğretimdeki okullaşma oranları dikkate alınmadan, üniversiteler üzerinde yaptırımları olan bir kalite güvence mekanizmasının kurulması, Türkiye'de yükseköğretim kurumlarının zaten sorunlu olan özerkliklerini tehdit etme ve bu kurumlar için ekstra bir bürokratik külfet olma riski taşımaktadır. Bu çalışmada, yükseköğretimde kalitenin artırılması ve kalite güvencesi konusunda izlenmesi gereken politikalar, Yükseköğretim Kurulu, hükümet ve üniversiteler çerçevesinde ele alınmıştır.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 065 2011-08-01 059 Articles
<![CDATA[The European Union Education Programmes and the Change | Avrupa Birliği Eğitim Programları ve Değişim]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1528
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları, programlara üye ülkeler arasındaki bireysel ve kurumsal işbirliğinin geliştirilmesini, programlardan yararlanan kişilerin mesleki ve bireysel gelişimlerinin sağlanmasını hedeflemektedir. Bu programlar, Lizbon Stratejisi ve AB 2020 Stratejisinin eğitim ve gençlik alanındaki amaçlarına ulaşılması için kullanılan araçlardır. Hayatboyu Öğrenme Programı ve Gençlik Programı adları altında ülkemizde 2004 yılından bu yana uygulanmakta olan programların, özellikle yükseköğretim kurumları ile bu kurumlarda görev yapanlar ve öğrenciler üzerinde olumlu etkilerinin olduğu görülmüştür.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 068 2011-08-01 066 Articles
<![CDATA[Distance Education in Turkish Higher Education | Yükseköğretimimizde Uzaktan Eğitim]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1529
Uzaktan eğitim terimi öğrenci ile öğretmenin fiziksel olarak ayrı ortamlarda bulunmaları ile gerçekleşen eğitimi ifade etmektedir. Uzaktan eğitim çalışmaları yurdumuzda ilk olarak 1924 yılında gündeme girmiştir. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'nin kurulması ile uzaktan eğitim yükseköğretimimizde yer almıştır. Günümüz yükseköğretiminde ise, uzaktan eğitim farklı düzeylerde sürdürülmektedir. Yıllar içerisinde teknolojide ve yüksek öğretimdeki öğrenci karakteristiklerindeki değişimler internet üzerinden gerçekleştirilen uzaktan eğitimi popüler duruma getirmiştir. İnternet üzerinden uzaktan eğitim hizmeti verme amacı ile kullanılan sistemlere öğrenme idare (yönetim) sistemleri (Learning Management Systems) denmektedir. Ticari amaçla ve ticari amaç izlemeden geliştirilen öğrenme idare sistemleri yüksek öğretimde internet üzerinden eğitim vermek amacı ile kullanılmaktadır. Bu çalışmada Türk Yükseköğretiminde internet üzerinden uzaktan eğitim vermek üzere tercih edilen programlar ve öğrenme idare sistemleri araştırılmıştır. Çalışma sonuçları işletme ve bilgisayar sistemleri programlarının ve ticari amaçla geliştirilen ve açık kaynak kodlu ücretsiz erişilebilen öğrenme idare sistemlerinin Yükseköğretimimizde tercih edildiğini göstermiştir. Üniversitelerimizin değişen öğrenci ihtiyaçlarına ayak uydurmak için internet üzerinden verdikleri programların zaman içerisinde artış göstereceği beklenmektedir.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 071 2011-08-01 069 Articles
<![CDATA[University Ranking Systems; Criteria and Critiques | Üniversite Sıralama Sistemleri; Kriterler ve Yapılan Eleştiriler]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1530
Bu çalışmada, dünya üniversiteleri arasında yapılan sıralama sistemlerinin tanıtılması amaçlanmıştır. Yapılan çalışma, bir derleme çalışması niteliğinde olduğundan, sıralama sistemlerinin özellikleri ve kriterleri yanında eleştiriler üzerinde de durulmuştur. Üniversitelerin sıralanmasında onlarca farklı sistem olduğundan, bu çalışmada daha popüler olan sistemlere odaklanılmıştır. Bu sistemlerin her birinin farklı kriterlere ve sistematiklere sahip olduğu dikkate alındığında, yapılan çalışma karşılaştırma amaçlı değildir. Türkiye'de son yıllarda hızla artan üniversitelerin dünya ile uyumlu hale gelebilmesinde bu kriterlerin dikkate alınması ve yapılanmalarını bu kriterlerden bazılarına göre kurulması mümkündür. Erasmus, Mevlana gibi değişim programlarının aktif üyesi olabilmek için öncelikle Avrupa ve Amerika üniversitelerinin, daha sonra yakın ve uzak doğu üniversitelerinin bilimsel çalışma, fiziksel ve sosyal imkanlar, öğretim üyesi sayısı gibi özelliklerinin incelenmesinde yarar vardır. Böylece her üniversite misyonunu ve vizyonunu uluslar arası gelişmelere göre düzenleyebilir.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 079 2011-08-01 072 Articles
<![CDATA[Ethical Principles, Responsibilities, and Codes of Conduct in Higher Education Institutions | Yükseköğretim Kurumlarında Etik İlkeler, Sorumluluklar ve Davranış Kuralları]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1531
Yükseköğretim kurumları; akademik personel, öğrenciler ve idari personelden oluşan üç temel paydaş grubunun yoğun bir etkileşim içinde oldukları yerlerdir. Akademik ortamlarda, aynı paydaş grubundan veya farklı gruplardan bireylerin birbirleriyle olan ilişkilerinde yüksek etik standartlara uyulması beklenir. Bu çalışmada, yükseköğretim kurumlarında eğiten, eğitilen veya çalışan bireylerin etkileşimine uygulanabilecek etik ilkeler, sorumluluklar ve davranış kuralları derlenmiştir.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 088 2011-08-01 080 Articles
<![CDATA[Education in Turkey in the Menderes Era (1950 – 1960) | Menderes Dönemi'nde (1950 – 1960) Türkiye'de Eğitim]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1532
Temel bir insan hakkı olan eğitim, bireylerin diğer insan haklarından yararlanmalarının ve haklarını arayabilmelerinin de ön koşuludur. İşte bu gerçek ile birlikte Türkiye Cumhuriyetinin 1950 – 1960 yıllarında Başbakanlığını yapmış olan Türk siyasi ve demokrasi tarihinde önemli bir yer tutan Ali Adnan Menderes'in de söylediği “Medeni bir ülkede olanlardan eksik ne varsa hepsini, hepsini sırasıyla yapacağız; devası olmayan hastalık yatırımsızlıktır” sözleri ile Türkiye'nin II. Dünya savaşının sıkıntılı ve çaresizlik dolu günlerinin ardından 1950'li yıllar ile birlikte eğitim ve öğretim alanında çok büyük ve önemli reformlara imza atılmıştır. Öyle ki Menderesli yıllarda Türkiye'de mali yapı iyileştirilmeye çalışılırken eğitimin de üzerinde hassasiyetle durulmuş ve Türkiye'de okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim ve yükseköğretim eğitimlerine yönelik olarak her türlü iyileştirmelerin yapılmasına çalışılmış, devamında ise dünya da bu alanlarda yaşanan gelişmeler takip edilmeye ve ülkede uzmanlarca uygulanmaya çalışılmıştır.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 097 2011-08-01 089 Articles
<![CDATA[Development of New Public Universities: Problems, and Policy Recommendations | Yeni Devlet Üniversitelerinin Gelişimi: Sorunlar ve Politika Önerileri]]> http://higheredu-sci.beun.edu.tr/text.php3?id=1533
Yükseköğretime erişim ve yükseköğretimin kalitesi, yükseköğretim sektörünün birbiriyle ilişkili iki temel konusudur. Erişimin artırılması hedefine yönelik olarak üniversitelerin öğrenci kapasitelerinin artırılması ve 2006-2010 döneminde üniversitelerin yurt geneline yaygınlaştırılması sonucunda 2011 yılı itibariyle vakıf ve devlet üniversitelerinin sayısı 165'e yükselmiştir. Erişim sorununun çözümünde önemli ilerleme sağlanmış olmakla birlikte, yükseköğretimin kalitesinin artırılmasında aynı oranda bir ilerleme gerçekleşmemiştir. Yükseköğretim arzının niteliğinin yükseltilmesi, farklılaşma ve ihtisaslaşma politikaları çerçevesinde öğrenci tercihlerine daha duyarlı bir yükseköğretim sisteminin oluşturulması gereği açıktır. Yükseköğretim arzının çeşitlendirilerek sistemde rekabeti sağlamak ve öğrencilerin değişen ihtiyaçlarına cevap vermek üzere üniversitelerin birbirinden farklılaştırılması gereği temel politika dokümanlarında da dikkat çekilen bir husustur. Yeni devlet üniversitelerinin doğru gelişme stratejileri ile yerel, bölgesel ve ulusal kalkınmada önemli bir görev üstleneceği öngörülmektedir.]]>
2011-08-01 The Journal of Higher Education and Science 2 1 104 2011-08-01 098 Articles