Bu RoMEO yeşil bir dergidir
2012, Cilt 2, Sayı 3, Sayfa(lar) 186-192
[ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
DOI: 10.5961/jhes.2012.049
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Öğrencilerinde Mesleki Farkındalığın Değerlendirilmesi
Zuhal KUNDURACILAR1, Eda AKBAŞ1, Çağatay BÜYÜKUYSAL2, Demet BİÇKİ3, Emin Ulaş ERDEM4
1Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak Sağlık Yüksekokulu, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, Zonguldak, Türkiye
2Bülent Ecevit Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Zonguldak, Türkiye
3Karabük Üniversitesi, Sağlık Yüksekokulu, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, Karabük, Türkiye
4Özel Yaşam Tıp Merkezi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği, Bartın, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Mesleki farkındalık, Fizyoterapi, Fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitimi
Öz
Fizyoterapi programını tercih eden öğrenciler fizyoterapi eğitiminin nitelikleri hakkında bilgi sahibi olmak zorundadır. Bu durum profesyonel fizyoterapi eğitim programlarının özellikleri ve doğasını tanımlayan bir anlam ifade eder. Bu çalışma, Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümü birinci sınıf öğrencilerinde gerçekleştirilmiştir (yaş=19.78±1.26, n=41, K/ E=19/22). Dünya Fizyoterapistler Konfederasyonunun profesyonel fizyoterapi eğitimi için öngörülen programı referans alınarak tarafımızdan bir anket geliştirilmiştir. Üç bölümden oluşan bu ankett e öğrencilerin fizyoterapide mesleki farkındalıkları sorgulandı. Fizyoterapi ve Rehabilitasyon birinci sınıf öğrencilerinde, ankett e yer alan her üç bilişsel nitelik düzeyinin de LIKERT Skalasına göre üç üzerinde olduğu tespit edildi. Fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünü, ilgi alanı olduğu için tercih eden öğrencilerin anket sonuçları, diğer faktörler nedeniyle tercih eden öğrencilerle karşılaştırıldığında; birinci ve üçüncü alt ölçekler için, ilgi alanı olan öğrencilerin ‘fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık’ ve ‘mesleki duyarlılık’ düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü ( sırasıyla p=0.049 ve p=0.002). Bu çalışmanın, fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin amaçlarının ve yeterliliklerinin belirlenmesi, mesleki gerekliliklerin ortaya konması, yeni müfredat ve farkındalık eğitimi programlarının geliştirilmesi ve bu sayede topluma daha faydalı meslek profesyonellerinin yetiştirilmesi bakımından yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.
  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Meslek, bir insanın hayatını kazanmak amacıyla icra ettiği, eğitim, çalışma, bilgi birikimi ve yetenek geliştirmeyi gerektiren iş olarak tanımlanmaktadır. Kuzgun (2000)’a göre meslek seçimi, bir kimsenin kendisine açık olan meslekleri çeşitli yönleri ile değerlendirip kendi ihtiyaçları ve beklentileri açısından istenilen yönleri çok, istenilmeyen yönleri az olan birine yönelmeye karar vermesidir. Super ve Overstreet (1960) 14-24 yaş aralığına denk gelen bu gelişim basamağını “meslek tercihi belirleme” olarak adlandırmışlardır (Kuzgun, 2000). Yaşam biçimini şekillendirecek en önemli tercihlerden biri olan meslek seçiminde, başarılı olmanın en temel koşulları, bireylerin ilgilerini ve isteklerini dikkate alarak karar vermeleridir. Mesleki başarı ve tatmin, aynı zamanda, kişinin bireysel özelliklerinin, yetenek ve kabiliyetlerinin bilincinde olması ve bu doğrultuda bir mesleki tercih yapması neticesinde mümkündür. Kendi kişisel ilgi alanlarını ve beceri düzeylerini dikkate alarak tercih yapan genç bireyler, hem mesleki eğitimin düzeyini arttıracak, hem de ilerideki meslek yaşantılarında daha başarılı ve verimli olacaklardır. Yaptıkları işte mutsuz olan kişilerinse, ne kendi yaşam kalitelerini ne de mesleki verimlilik düzeylerini yüksek tutmaları mümkün değildir (Turhal, Kıcıroğlu, Ocakoğlu, & Karayiğit, 2010).

    Mesleki eğitim alacak olan öğrencilerin, tercih ettikleri mesleğin gerektirdiği karakteristik özelliklerin ve yeteneklerin, kendileriyle uyumunu değerlendirebilmeleri için, ilgi alanlarının ve beceri düzeylerinin bilincinde olmalarının yanı sıra, seçtikleri alanla ilgili de ön bilgiye sahip olmaları önemlidir. Program tercih ederken bilinçsiz davranan ve hatta sadece ebeveyn ve öğretmenlerinin baskıcı yönlendirmelerinin sonucunda bir programa yerleşen öğrencilerde, mesleki farkındalık oluşması beklenemez. Akılcı olmayan inançlar konusundaki farkındalığın arttırılması öğrencilerin ilgi, yetenek ve değerlerini bilmek kadar önemlidir. Öyle ki, öğrenciler, akılcı olmayan inançlarının farkına varmadıkları takdirde, ilgi, yetenek ve değerlerini bilmenin çok az faydası olmakta, öğrenciler erişilmez amaçlara ulaşmaya çalışarak sonuçta başarısızlık ve hayal kırıklığı yaşamaktadırlar (Erdem & Bilge 2008).

    Bilişsel ve duyuşsal bir etkinlik olan ve gelişmenin temelini oluşturan farkındalığın artırılması sürecinde birey, duyguları, istekleri, düşleri ve davranışlarına ilişkin olarak içinde oluşan yaşantıyı algılamalıdır (Adams & Bond, 2000; Akkoyun, 2001). Farkındalık düzeyinin artması, zihinde oluşan birtakım yeni bilişsel şemalar sayesinde bireyin yaşadığı durumlar karşısında tepki verme biçimlerinin zenginleşmesini ve ilişkilerinde ve yaşamında farklı yöntemler keşfetmesini sağlar (Bandura, Pastorelli, Barbanelli, & Caprara, 1999). Mesleki farkındalık, o mesleğin yeterlilikleri, iletişimde olunacak hedef gruplar, meslekle ilgili yasa ve yönetmelikler, görev ve sorumluluklar, bireyin mesleğe psikolojik ve fiziksel olarak uygunluğu ve mesleki duyarlılık gibi kavramlar konusunda önbilgi sahibi olmayı gerektirir.

    Özellikle sağlık gibi toplumda, bireylerin mutluluğu, ekonomik verimlilik ve refah için ön koşul olan bir alanda, mesleki farkındalığın sağlanması hayati önem taşımaktadır. Sağlık hizmetlerinin kalitesindeki artışla, sosyal sorunların yaşandığı gruplarda sağlıkta iyilik hali geliştirilerek, ekonomik verimlilik ve refah düzeyinde artış sağlamak mümkündür. Fizyoterapi ve rehabilitasyon, hareket bozukluğuna yol açan her türlü yaralanmada, hastalıkta, doğumsal ve edinsel özür durumunda, iş yeri sağlığı ve endüstride fizyoterapiye özgü değerlendirme yöntemlerinin ve tedavi yaklaşımlarının uygulandığı, fiziksel sakatlıkları olan bireylerin yeniden topluma kazandırılmasında, sağlıklı bireyler için koruyucu sağlık hizmetlerinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli görevleri olan bir bilim dalıdır. Fizyoterapi ve rehabilitasyon, toplumdaki sosyal sorunların oluşturduğu engelli, kadın, çocuk ve yaşlılar gibi bir takım nüfus gruplarının fırsat eşitliği, sosyal adalet, sosyal güvenlik gibi kavramların insan hak ve özgürlükleri temelinde toplumsal bütünleşmelerini sağlayarak, iş gücü piyasasına kazandırılması, yaşam kalitelerinin arttırılması ve sosyal hayata katılımlarının entegrasyonu gibi bir dizi önlem ve eylemleri gerçekleştirmeyi amaçlar. Fizyoterapi mesleği bilimsel bilgi ve yetenek kadar, fiziksel beden gücü ve motor becerilerin ve uygun ve yeterli bir şekilde kullanılmasını gerektiren bir meslektir (Başarı et al., 2009). Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinde mesleki farkındalığın oluşması; hareket bozukluğuna yol açan her türlü yaralanma, hastalık ve özür durumunda, iş yeri sağlığı ve endüstride fiziksel sakatlıkları olan bireylerin yeniden topluma kazandırılması, sağlıklı bireyler için koruyucu sağlık hizmetlerinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli bir rolü olan fizyoterapi ve rehabilitasyonun gelişmesi, sağlık hizmetlerinin kalitesinin artması, sosyal sorunların yaşandığı engelli ve yaşlılarda fizyoterapi ve rehabilitasyon ile ilgili sağlık sorunlarının çözümü, hastalık ve sakatlığın en aza indirilmesi, yaşlıların günlük yaşamlarında fiziksel, psiko-sosyal ve ekonomik olarak bağımsız olmalarının sağlanarak yaşam kalitelerinin artırılması gibi bütün toplumu etkileyecek mesleki hedeflere ulaşılması açısından oldukça önemlidir.

    Dünya Fizyoterapistler Konfederasyonu’nun (WCPT), fizyoterapi eğitiminde mesleki yeterliliklerin neler olması gerektiği konusunda yaptıkları çalışmalar incelendiğinde, fizyoterapistlerde mesleki yeterliliklerin belirlendiği çalışmaların olduğu, ancak bu yeterliliklerin mesleğin ilk yıllarında sorgulanmadığı ve herhangi bir oryantasyon eğitimlerinin bulunmadığı saptanmıştır. Ayrıca “European Network of Physiotherapy in Higher Education” adlı kuruluşta ve Türkiye’de bu konuda yer alan yayınlar ve çalışmalar incelendiğinde, fizyoterapi mesleğinde farkındalık eğitimlerine yer verilmediği görülmüştür. Bu öngörüler ışığında planladığımız çalışmamızın amacı; fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinin mesleki farkındalık düzeylerini tespit etmektir. Bu çalışmanın, fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin amaçlarının ve yeterliliklerinin belirlenmesi, mesleki gerekliliklerin ortaya konması, yeni müfredat ve farkındalık eğitimi programlarının geliştirilmesi ve bu sayede topluma daha faydalı meslek profesyonellerinin yetiştirilmesi bakımından yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metod
    Meslek, bir insanın hayatını kazanmak amacıyla icra ettiği, eğitim, çalışma, bilgi birikimi ve yetenek geliştirmeyi gerektiren iş olarak tanımlanmaktadır. Kuzgun (2000)’a göre meslek seçimi, bir kimsenin kendisine açık olan meslekleri çeşitli yönleri ile değerlendirip kendi ihtiyaçları ve beklentileri açısından istenilen yönleri çok, istenilmeyen yönleri az olan birine yönelmeye karar vermesidir. Super ve Overstreet (1960) 14-24 yaş aralığına denk gelen bu gelişim basamağını “meslek tercihi belirleme” olarak adlandırmışlardır (Kuzgun, 2000). Yaşam biçimini şekillendirecek en önemli tercihlerden biri olan meslek seçiminde, başarılı olmanın en temel koşulları, bireylerin ilgilerini ve isteklerini dikkate alarak karar vermeleridir. Mesleki başarı ve tatmin, aynı zamanda, kişinin bireysel özelliklerinin, yetenek ve kabiliyetlerinin bilincinde olması ve bu doğrultuda bir mesleki tercih yapması neticesinde mümkündür. Kendi kişisel ilgi alanlarını ve beceri düzeylerini dikkate alarak tercih yapan genç bireyler, hem mesleki eğitimin düzeyini arttıracak, hem de ilerideki meslek yaşantılarında daha başarılı ve verimli olacaklardır. Yaptıkları işte mutsuz olan kişilerinse, ne kendi yaşam kalitelerini ne de mesleki verimlilik düzeylerini yüksek tutmaları mümkün değildir (Turhal, Kıcıroğlu, Ocakoğlu, & Karayiğit, 2010).

    Mesleki eğitim alacak olan öğrencilerin, tercih ettikleri mesleğin gerektirdiği karakteristik özelliklerin ve yeteneklerin, kendileriyle uyumunu değerlendirebilmeleri için, ilgi alanlarının ve beceri düzeylerinin bilincinde olmalarının yanı sıra, seçtikleri alanla ilgili de ön bilgiye sahip olmaları önemlidir. Program tercih ederken bilinçsiz davranan ve hatta sadece ebeveyn ve öğretmenlerinin baskıcı yönlendirmelerinin sonucunda bir programa yerleşen öğrencilerde, mesleki farkındalık oluşması beklenemez. Akılcı olmayan inançlar konusundaki farkındalığın arttırılması öğrencilerin ilgi, yetenek ve değerlerini bilmek kadar önemlidir. Öyle ki, öğrenciler, akılcı olmayan inançlarının farkına varmadıkları takdirde, ilgi, yetenek ve değerlerini bilmenin çok az faydası olmakta, öğrenciler erişilmez amaçlara ulaşmaya çalışarak sonuçta başarısızlık ve hayal kırıklığı yaşamaktadırlar (Erdem & Bilge 2008).

    Bilişsel ve duyuşsal bir etkinlik olan ve gelişmenin temelini oluşturan farkındalığın artırılması sürecinde birey, duyguları, istekleri, düşleri ve davranışlarına ilişkin olarak içinde oluşan yaşantıyı algılamalıdır (Adams & Bond, 2000; Akkoyun, 2001). Farkındalık düzeyinin artması, zihinde oluşan birtakım yeni bilişsel şemalar sayesinde bireyin yaşadığı durumlar karşısında tepki verme biçimlerinin zenginleşmesini ve ilişkilerinde ve yaşamında farklı yöntemler keşfetmesini sağlar (Bandura, Pastorelli, Barbanelli, & Caprara, 1999). Mesleki farkındalık, o mesleğin yeterlilikleri, iletişimde olunacak hedef gruplar, meslekle ilgili yasa ve yönetmelikler, görev ve sorumluluklar, bireyin mesleğe psikolojik ve fiziksel olarak uygunluğu ve mesleki duyarlılık gibi kavramlar konusunda önbilgi sahibi olmayı gerektirir.

    Özellikle sağlık gibi toplumda, bireylerin mutluluğu, ekonomik verimlilik ve refah için ön koşul olan bir alanda, mesleki farkındalığın sağlanması hayati önem taşımaktadır. Sağlık hizmetlerinin kalitesindeki artışla, sosyal sorunların yaşandığı gruplarda sağlıkta iyilik hali geliştirilerek, ekonomik verimlilik ve refah düzeyinde artış sağlamak mümkündür. Fizyoterapi ve rehabilitasyon, hareket bozukluğuna yol açan her türlü yaralanmada, hastalıkta, doğumsal ve edinsel özür durumunda, iş yeri sağlığı ve endüstride fizyoterapiye özgü değerlendirme yöntemlerinin ve tedavi yaklaşımlarının uygulandığı, fiziksel sakatlıkları olan bireylerin yeniden topluma kazandırılmasında, sağlıklı bireyler için koruyucu sağlık hizmetlerinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli görevleri olan bir bilim dalıdır. Fizyoterapi ve rehabilitasyon, toplumdaki sosyal sorunların oluşturduğu engelli, kadın, çocuk ve yaşlılar gibi bir takım nüfus gruplarının fırsat eşitliği, sosyal adalet, sosyal güvenlik gibi kavramların insan hak ve özgürlükleri temelinde toplumsal bütünleşmelerini sağlayarak, iş gücü piyasasına kazandırılması, yaşam kalitelerinin arttırılması ve sosyal hayata katılımlarının entegrasyonu gibi bir dizi önlem ve eylemleri gerçekleştirmeyi amaçlar. Fizyoterapi mesleği bilimsel bilgi ve yetenek kadar, fiziksel beden gücü ve motor becerilerin ve uygun ve yeterli bir şekilde kullanılmasını gerektiren bir meslektir (Başarı et al., 2009). Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinde mesleki farkındalığın oluşması; hareket bozukluğuna yol açan her türlü yaralanma, hastalık ve özür durumunda, iş yeri sağlığı ve endüstride fiziksel sakatlıkları olan bireylerin yeniden topluma kazandırılması, sağlıklı bireyler için koruyucu sağlık hizmetlerinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli bir rolü olan fizyoterapi ve rehabilitasyonun gelişmesi, sağlık hizmetlerinin kalitesinin artması, sosyal sorunların yaşandığı engelli ve yaşlılarda fizyoterapi ve rehabilitasyon ile ilgili sağlık sorunlarının çözümü, hastalık ve sakatlığın en aza indirilmesi, yaşlıların günlük yaşamlarında fiziksel, psiko-sosyal ve ekonomik olarak bağımsız olmalarının sağlanarak yaşam kalitelerinin artırılması gibi bütün toplumu etkileyecek mesleki hedeflere ulaşılması açısından oldukça önemlidir.

    Dünya Fizyoterapistler Konfederasyonu’nun (WCPT), fizyoterapi eğitiminde mesleki yeterliliklerin neler olması gerektiği konusunda yaptıkları çalışmalar incelendiğinde, fizyoterapistlerde mesleki yeterliliklerin belirlendiği çalışmaların olduğu, ancak bu yeterliliklerin mesleğin ilk yıllarında sorgulanmadığı ve herhangi bir oryantasyon eğitimlerinin bulunmadığı saptanmıştır. Ayrıca “European Network of Physiotherapy in Higher Education” adlı kuruluşta ve Türkiye’de bu konuda yer alan yayınlar ve çalışmalar incelendiğinde, fizyoterapi mesleğinde farkındalık eğitimlerine yer verilmediği görülmüştür. Bu öngörüler ışığında planladığımız çalışmamızın amacı; fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinin mesleki farkındalık düzeylerini tespit etmektir. Bu çalışmanın, fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin amaçlarının ve yeterliliklerinin belirlenmesi, mesleki gerekliliklerin ortaya konması, yeni müfredat ve farkındalık eğitimi programlarının geliştirilmesi ve bu sayede topluma daha faydalı meslek profesyonellerinin yetiştirilmesi bakımından yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Bu çalışmaya yaş ortalamaları 19.78±1.26 olan 41 öğrenci dâhil edilmiştir. Öğrencilerin cinsiyetlerine ve aile eğitim durumlarına göre dağılımı Tablo 1’ de gösterilmiştir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Öğrencilerin Sosyo-Demografik Özellikleri

    Anket sonuçlarının öğrencilerin fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık düzeyini sorgulayan bölümünün, mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması ile ilgili bölümün ve mesleki duyarlılıklarının sorgulandığı bölümün Likert skalasına göre puanları Tablo 2’de gösterilmiştir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Öğrencilerin Mesleki Farkındalık Düzeyleri

    19 Kadın ve 22 erkek öğrencinin katıldığı çalışmamızda, mesleki farkındalık düzeylerinin bütün alt ölçekler için, cinsiyete göre değişmediği tespit edilmiştir (p değerleri sırasıyla 0.395, 0.099 ve 0.099) (Tablo 3).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Öğrencilerin Cinsiyetlere Göre Mesleki Farkındalık Düzeyleri

    Öğrencilerin fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünü tercih etme nedenlerinin yüzde (%) olarak dağılımı Tablo 4’te ve Şekil 1’de gösterilmiştir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 4: Öğrencilerin Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünü Tercih Etme Nedenlerinin Yüzde (%) Olarak Dağılımı


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 1: Öğrencilerin fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünü tercih etme nedenlerinin yüzde (%) olarak dağılımı.

    Fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünü, ilgi alanı olduğu için tercih eden öğrencilerin anket sonuçları, diğer faktörler nedeniyle tercih eden öğrencilerle karşılaştırıldığında; ilgi alanı olan öğrencilerin “fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık” ve “mesleki duyarlılık” düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü (p değerleri sırasıyla 0.049 ve 0.002 ). “Mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması” ile ilgili bilinç düzeyi de diğer gruba oranla yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p= 0.210) (Tablo 5).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 5: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünü, İlgi Alanı Olduğu için Tercih Edenler ve Diğerlerinin Anket Sonuçlarının Karşılaştırılması

    Yatay geçiş sınavıyla başka bir bölüme geçebilme düşüncesinde olan öğrencilerin “fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık” ve “mesleki duyarlılık” düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü (p değerleri sırasıyla 0.043 ve 0.001) (Tablo 6).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 6: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünü, Yatay Geçişle Başka Bölüme Geçebilme Düşüncesiyle Tercih Edenler ve Diğerlerinin Anket Sonuçlarının Karşılaştırılması

    Sınav puanının bu bölüme yetmesi sonucu programı tercih eden öğrencilerin “mesleki duyarlılık” düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlendi (p= 0.027) (Tablo 7).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 7: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünü, ÖSS Puanı Bu Bölüme Yettiği İçin Tercih Edenler ve Diğerlerinin Anket Sonuçlarının Karşılaştırılması

    Boşta kalmamak için programı tercih eden öğrencilerin “mesleki duyarlılık” düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlendi (p= 0.001) (Tablo 8).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 8: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünü, Boşta Kalmamak İçin Tercih Edenler ve Diğerlerinin Anket Sonuçlarının Karşılaştırılması

    Anketin güvenilirliği Cronbach alfa katsayısıyla incelendiğinde, fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık düzeyini sorgulayan bölüm için 0.918; mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması ile ilgili bölüm için 0.871; mesleki duyarlılıklarının sorgulandığı bölüm için ise 0.905 bulunmuştur.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü 1. Sınıf öğrencilerinin mesleki farkındalık düzeylerinin tespit edilmesi amacıyla planlanan bu çalışmada, öğrencilerin fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık düzeyleri, mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması ile ilgili bilgi düzeyleri ve mesleki duyarlılıkları belirlenmiştir.

    Doğru önermelerin yer aldığı ve öğrencilerin bu bildirimlere “kesinlikle katılıyorum” ifadesinin beş ile puanlandırıldığı ankette puanlar, fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık düzeyini sorgulayan bölüm için 3.49 (2.37 – 4.39), mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması ile ilgili bölüm için 4.07 (3.14 – 5.00), mesleki duyarlılıklarının sorgulandığı bölüm için ise 3.98 (3.11 – 4.50) bulunmuştur. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara dayanarak, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon mesleğinin henüz temel derslerini dahi almamış olmalarına rağmen, her üç bilişsel nitelik açısından da öğrencilerin farkındalık düzeylerinin ortalamanın üstü olarak nitelendirilebilecek düzeyde olduğu söylenebilir. Öğrencilerin, açıkça, mesleki duyarlılıklarının sorgulandığı ve yüksek oranda, fizyoterapi mesleği ile özdeşleşen duygusal ve fiziksel özelliklere ve becerilere sahip olduklarını, bu özelliklerin gerekliliği ile ilgili önbilgilerinin ve fizyoterapistlik mesleğine olan ilgilerinin var olduğunu ve mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması ile ilgili olan bölüm ile de, kendilerine mesleki eğitim verilmesi gerektiğini düşündüklerini ifade eden bir sonuç ortaya konmuştur. Uygun’a (2008) göre de, mesleki başarıda belirleyici niteliğe sahip olan nitelikler, bireyin nitelikleri, mesleği eğitimin nitelikleri ve performanstır. Mesleki eğitim ve performans, mesleki yönelim gerçekleştikten sonra geliştirilen nitelikler iken, bireyin nitelikleri, daha çok meslek tercihinde önemlidir. Kuzgun (1996) mesleklerin ayırt edici özelliklerinin olduğunu ve bu özelliklerin bireysel farklılıkları da beraberinde getirdiğini vurgulamıştır. Fizyoterapistlik mesleği, bedence güçlü ve dayanıklı, gözlerini ve ellerini eşgüdümle kullanabilen, el ve parmak becerileri gelişmiş, çevresiyle iletişimi kuvvetli olan, özgüveni yüksek, yenilikçi, zorluklara karşı dirayetli, kendini iyi ifade edebilen, empatibecerisi yüksek, araştırmacı ve gözlemci, toplumsal konulara duyarlı, sevgi dolu, gözlem yeteneği yüksek, sabırlı, sevecen, dikkatli ve sorumluluk sahibi bir birey olmayı gerektirir. Bireyler, çeşitli meslekler içerisinde kendileri için en uygun gördükleri ve bireysel doyum sağlayacakları mesleklerle buluştuklarında daha başarılı olabilirler. Duyuşsal özellikler, ilgi, tutum ve akademik benlik kavramlarıyla açıklanabilir. Bireyler, öncelikle mesleğe karşı hevesli, istekli ve gönüllü olmalı, mesleğin imajı konusunda olumlu tutum sergilemeli ve pozitif duygular taşımalıdır. Bilişsel özellikler ise, bilgi, beceri ve yeterlik kavramlarıyla açıklanabilirken, bu özelliklerin mesleki eğitimle kazandırılabileceği düşünülmektedir (Kuzgun, 1996; Uygun, Çavuş, & Okur, 2010). 19 Kadın ve 22 erkek öğrencinin katıldığı çalışmamızda, mesleki farkındalık düzeylerinin cinsiyete göre değişmediği tespit edildi.

    Ankette mesleki farkındalığın yanı sıra öğrencilerin programı tercih etme nedenlerinin sorgulandığı bir bölüme de yer verildi. Araştırmaya katılan öğrencilerden bir öğrenci dışında hepsi, bireysel özelliklerinin okudukları programa uygun olduğunu düşündüklerini ifade etti. Bu bölümü tercih eden öğrencilerden %97,6’ sı eğitim aldıktan sonra hangi ünvanla mezun olunduğu konusunda, %75,6’ sı da eğitim programı konusunda araştırma yaptıklarını belirtti. Bu sonuçlar henüz birinci sınıfta olan öğrencilerin mesleki farkındalık düzeylerinin nasıl ortalamanın üzerinde olduğunu açıklar niteliktedir. Öğrencilere okudukları programı tercih etme nedenleri sorulduğunda, %92,7 ile iş olanaklarının iyi olması, %80,5 ile fizyoterapinin ilgi alanına girmesi, %70,7 ile de puanının bu okula yetmesi cevapları öne çıkmış tır. Bunun yanı sıra, %39’ u yatay geçiş sınavıyla başka fakülteye geçebilme düşüncesi, %36,6’ sı aile ve çevresinin isteği ve %29,3’ ü de boşta kalmamak için bu programı tercih ettiklerini belirttiler. Öğrencilerin diğer tercih nedenleri arasında ise %12,2 ile arkadaş tavsiyesi, %4,9 ile üniversite ortamını görmek ve %2,4 ile aile mesleği olması ifadeleri yer aldı. Öğrencilerin hiçbiri bulundukları okulu tercih ederken, üniversitenin ailesine yakın olması faktörünü göz önünde bulundurmadı.

    Fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünü, ilgi alanı olduğu için tercih eden öğrencilerin anket sonuçları, diğer faktörler nedeniyle tercih eden öğrencilerle karşılaştırıldığında; ilgi alanı olan öğrencilerin ‘fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık’ ve ‘mesleki duyarlılık’ düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü (p değerleri sırasıyla 0.049 ve 0.002). ‘Mesleki farkındalık eğitiminin sorgulanması’ ile ilgili bilinç düzeyi de diğer gruba oranla yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p= 0.210). Yatay geçiş sınavıyla başka bir bölüme geçebilme düşüncesinde olan öğrencilerin ‘fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık’ ve ‘mesleki duyarlılık’ düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü (p değerleri sırasıyla 0.043 ve 0.001). Sınav puanının bu bölüme yetmesi sonucu ve boşta kalmamak için programı tercih eden öğrencilerinse ‘mesleki duyarlılık’ düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlendi (p değerleri sırasıyla 0.027 ve 0.001). Bu sonuçlar, öğrencilerin farkındalık düzeylerinin, mesleği tercih etme nedenleri ile ilişkilendirilebileceğini göstermiştir. Öğrencilerden fizyoterapi programını bilinçli ve istekli olarak tercih edenlerin mesleki farkındalık düzeylerinin, zorunluluk veya baskı sonucu tercih edenlerinkine oranla daha yüksek olduğu görülmektedir. Yaşam biçimini şekillendirecek en önemli tercihlerden biri olan meslek seçiminde, başarılı olmanın en temel koşulları, bireylerin ilgilerini ve isteklerini dikkate alarak karar vermeleridir. Yaptıkları işte mutsuz olan kişilerinse, ne kendi yaşam kalitelerini ne de mesleki verimlilik düzeylerini yüksek tutmaları mümkün değildir (Turhal et al., 2010).

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Sonuç
    Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü birinci sınıf öğrencilerinde, ankette yer alan her üç bilişsel nitelik düzeyinin de Likert skalasına göre üçün üzerinde olduğu tespit edildi. Fizyoterapi ve rehabilitasyon lisans eğitimini ilgi alanı olduğu için tercih eden öğrencilerin anket sonuçları, diğer faktörler nedeniyle tercih eden öğrencilerle karşılaştırıldığında; ilgi alanı olan öğrencilerin ‘fizyoterapide yeterlilikler hakkında farkındalık’ ve ‘mesleki duyarlılık’ düzeylerinin diğerlerine göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü (p değerleri sırasıyla 0.049 ve 0.002) . Bu sonuçlar, öğrencilerin farkındalık düzeylerinin, mesleği tercih etme nedenleri ile ilişkilendirilebileceğini göstermiştir. Öğrencilerden fizyoterapi programını bilinçli ve istekli olarak tercih edenlerin mesleki farkındalık düzeylerinin, zorunluluk veya baskı sonucu tercih edenlerinkine oranla daha yüksek olduğu görülmektedir.

    Bu çalışmanın, fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin amaç ve yeterliliklerinin belirlenmesi, mesleki gerekliliklerin ortaya konması, yeni müfredat ve farkındalık eğitimi programlarının geliştirilmesi ve bu sayede topluma daha faydalı meslek profesyonellerinin yetiştirilmesi bakımından yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir. Öğrencilere lisans eğitimlerinin başında mesleki farkındalık eğitimi verildikten sonra fizyoterapide mesleki farkındalıklarının değerlendirildiği daha ileri çalışmalara gereksinim vardır.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Adams, A., Bond, S. (2000). Hospital nurses’ job satisfaction,individual and organizational characteristics. J Adv Nurs, 32(5), 36-543.

    2) Akkoyun, F. (2001) Gestalt Terapi. Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, s.85-89.

    3) Bandura, A., Pastorelli, C., Barbanelli, C., Caprara, G. V. (1999). Self efficacy pathways to childhood depresssion. J Pers Soc Psychol, 76, 258-269.

    4) Başarı, G. Ö., Balcı, P., Nohutlu, E., Ulusoy, S., Vayvay, E. S., Sertoglu, E., Baltacı, G. (2009). Fizyoterapi Öğrencilerinde Mesleki bilincin postür üzerine etkisi. Turkiye Klinikleri J Sports Sci, 1(1), 31-7.

    5) Erdem, A. ve Y., Bilge, F. (2008). Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği- Lise öğrencileri için akılcı olmayan inançlar ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Psikolojik Danısma ve Rehberlik Dergisi, 3(29), 95-114

    6) Kuzgun, Y. (2000). Meslek danışmanlığı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

    7) Kuzgun, Y. (1996). Mesleki olgunluk ölçeği el kitabı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

    8) Super, D. E. and Overstreet, P.L. (1960). The Vocational Maturity of Ninth Grade Boys. New York: Teachers College Press, Columbia University.

    9) Turhal, E., Kıcıroğlu, B., Ocakoğlu, N., Karayiğit D. (2010). Meslek yüksekokulu öğrencilerinde program tercihlerinde bireysel farkındalık düzeyleri; Ulusal Meslek Yuksekokulları Oğrenci Sempozyumu 21-22 Ekim. Düzce.

    10) Uygun, S. (2008). Ortaöğretim sosyal bölümünde okuyan öğretmen adaylarının mesleğe yönelik duyarlılıkları. Ulusal Sosyal Bilimler Eğitimi Sempozyumu (14- 16 Mayıs 2008). Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yayını, 187-192.

    11) Uygun, S., Çavuş, Ş., Okur, E. (2010). Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Duyarlılık Ölçeği Geliştirme Çalışması. International Symposium on Sustainable Development (8-9 Mayıs 2010) Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yayını.

    12) World Confederation for Physical Therapy (WCPT) guideline for physical therapist professional entry level education-London, UK http://www.wcpt.org/sites/wcpt.org/files/files/Guideline_ PTEducation_complete.pdf.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    Şu ana kadar web sayfamız 19212418 defa ziyaret edilmiştir.