Bu RoMEO yeşil bir dergidir
2015, Cilt 5, Sayı 2, Sayfa(lar) 178-186
[ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
DOI: 10.5961/jhes.2015.120
Farabi Öğrencilerine göre Anadolu Üniversitesi'nin Kurum İmajı: Gelen Öğrenciler Üzerine Bir Araştırma
Dilek MERİÇ1, Nuray TOKGÖZ2
1AnadoluÜniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Eskişehir, Türkiye
2Anadolu Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Eskişehir, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Üniversite imajı, Farabi Değişim Programı, Anadolu Üniversitesi
Öz
Farabi değişim programı, Türkiye'deki yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim üyesi hareketliliğine olanak sağlayan değişim programıdır. Bu çalışmanın amacı Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin üniversitenin kurum imajını nasıl algıladıklarını, bu öğrencilerin Anadolu Üniversitesi'ni tercih ederken göz önünde bulundurdukları kıstaslar arasında Anadolu Üniversitesi'nin yerini ve karar sürecinde hangi faktörlerin etkisinin olduğunu tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma betimsel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 2013-2014 akademik yılı güz döneminde Anadolu Üniversitesi'ne gelen 180 öğrencinin 132'sinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Çalışma sonucunda Anadolu Üniversitesi'ne Farabi değişim programı ile gelen öğrencilerin üniversiteye yönelik imaj algılarının olumlu olduğu ve karar sürecinde üniversitenin etkisi olmakla birlikte şehir ve fakülte/ bölümün de etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Literatürde Farabi değişim programından yararlanarak üniversitelere gelen öğrencilere göre üniversite imajını ve üniversite imajının karar sürecindeki rolünü araştıran ampirik çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma hem ampirik literatüre katkı sağlaması, hem de üniversite yönetimlerine değişim programlarından yararlanan öğrencilerin üniversite seçimini etkileyen faktörler hakkında pratik bilgiler sağlaması açısından önemlidir.
  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Yaşamımızın her alanını etkileyen küreselleşme süreciyle birlikte endüstriyel toplumdan bilgi toplumuna geçiş hızlanmış, nitelikli iş gücüne olan ihtiyaç artmıştır. Küresel rekabet ortamında özellikle 2000'li yıllardan itibaren bilgi tabanlı bir kalkınma tüm ülkelerin öncelikleri arasına girmiştir (Çetinsaya, 2013). Bu noktada üniversiteler bilginin üretilmesi, araştırma-geliştirme faaliyetlerine katkı sağlaması ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun işgücü yetiştiren kurumlar olması bakımından değişen çevre koşullarında önemli bir yere sahip olmuştur.

    Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın, 2709 sayılı kanunun 130. maddesinde belirtilen “Kanun, üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir” ibaresiyle Türkiye'de yıllar itibariyle gerek vakıf, gerekse devlet üniversitelerinin sayısında artış gözlenmektedir. 2014 yılı Ağustos ayı itibariyle Türkiye'de 105 devlet üniversitesi, 72 vakıf üniversitesi bulunmaktadır (yok.gov.tr). Türkiye'de üniversite sayısının artmasıyla ve bireylerin küreselleşme süreciyle birlikte yurtiçi ve yurtdışı eğitim olanaklarına (hem örgün, hem de açık ve uzaktan) ulaşma imkânına sahip olmasıyla yükseköğretim kurumları arasında rekabet hem yerelde, hem de küreselde artmaktadır.

    Küreselleşen ekonomilerde yükseköğretime artan talep ile birlikte dünyanın hemen hemen bütün bölgelerinde ülkeler kendi yükseköğretim sistemlerini karşılaştırmak, benzer sorunlara ortak çözümler üretmek için bölgesel işbirlikleri oluşturmaya başlamışlardır. Bu kapsamda Avrupa bölgesinde ortak bir Avrupa Yükseköğretim Alanı (AYA) oluşturmak üzere Bologna Süreci başlatılmıştır (https://bologna.yok.gov.tr/ files/ce63c4b383ae852dce0a9b17bac57c6e.pdf). Bologna Süreci'nin temelleri 1998 yılında Fransa, İtalya, Almanya ve İngiltere'nin öncülüğünde gerçekleştirilen bir toplantı sonucunda atılmıştır, ancak süreç 1999'da 29 Avrupa ülkesinin Bologna Bildirisi'ni imzalaması ve bildirinin yayımlanmasıyla başlamıştır. Türkiye bu sürece 2001 yılında dahil olmuştur. Bologna Süreci'nin amacı Avrupa Yükseköğretim Alanı'nda üye ülkelerin eğitim sistemlerinin tek tipleştirilmeden, çeşitlilik ile birlik arasında denge kurulması, üye ülkelerin yükseköğretim sistemlerinin kendine özgü farklılıkları korunarak, birbirleriyle karşılaştırılabilir ve uyumlu olmasının sağlanmasıdır. Böylece bir ülkeden başka bir ülkeye geçiş kolaylaşacak, öğrenciler ve öğretim elemanlarının hareketliliği artacaktır (https://bologna.yok.gov.tr/?page=yazi&c=1&i=3). ‘Öğrencilerin ve öğretim elemanlarının hareketliliğini sağlamak ve yaygınlaştırmak' Bologna Süreci'nin 1999 yılında ilan edilen temel hedefleri arasında yer almaktadır. Hareketlilik konusunda değişim programları arasında Erasmus Programı, Türkiye yükseköğretim sisteminde Farabi ve Mevlana değişim programları yer almaktadır. Erasmus değişim programı, öğrencilere bir veya iki yarıyıl; akademik ve idari personele ise katılacakları etkinliğin gerektirdiği belli süreler için Avrupa üniversitelerinden birinde sırasıyla öğrenim, staj, ders verme veya ders alma desteği veren, yükseköğretim kurumlarının birbirleriyle işbirliği yapmalarını teşvik etmeye yönelik bir Avrupa Birliği programıdır (https://bologna.yok.gov.tr/files/ ce63c4b383ae852dce0a9b17bac57c6e.pdf). 23 Ağustos 2011 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik ile yürürlüğe giren Mevlana değişim programıyla da Erasmus programı kapsamı dışında yer alan ülkeler ile değişim mümkün hale gelmiştir.

    Kısaca ‘Farabi değişim programı' olarak adlandırılan ‘Türkiye'de yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim üyesi değişim programı' 18 Şubat 2009 yılında Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile üniversite öğrencilerine kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumu dışında, akademik yılın bir veya iki dönemi için Türkiye'de başka bir yükseköğretim kurumunda okuma olanağı verilmiştir. Yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yıllar itibariyle Farabi değişim programından yararlanan öğrenci sayısı artmaktadır. Türkiye genelinde Farabi değişim programından yararlanan öğrenci sayısı 2009-2010 akademik yılında 537 iken, 2013- 2014 akademik yılında 8311 öğrenciye yükselmiştir (http:// www.yok.gov.tr/documents/745778/838451/2013-2014_ farabi _ basvuru. pdf/90 ac 6 ead-5 aba- 41 a1- a3 eb - 715abba6a42f). Anadolu Üniversitesi, 2009-2013 yılları arasında değişim programından yararlanarak ‘gelen öğrenci' sayısında ikinci sırada yer almaktadır (http://www.yok. gov.tr/documents/745778/815262/farabi+istatistik_son. pdf/27d1e314-d003-40be-9300-86050c549cd4).

    Giderek şiddetlenen rekabet ortamında üniversiteler öğrenciler tarafından tercih edilebilmek ve rekabetten üstün çıkmak amacıyla kendilerini farklılaştıracak yollara başvurmaktadır. Üniversitelerin kendilerini farklılaştırma yollarından biri etkili kurumsal kimlik sunumları ile paydaşlarının zihninde olumlu imaj oluşturmaktır. Çünkü imajı olumlu olan kuruluşlar, paydaşları tarafından tercih edilir, “saygın, güvenilir, birlikte iş yapılabilir” gibi ifadelerle anılırlar (Bakan, 2005: 4).

    İmaj, kişilerin bir obje, kişi ya da örgüt hakkındaki düşünceleridir ya da bir nesne veya varlık hakkında oluşması zamana bağlı ve bireylerin zihnindeki öğelerin etkileşimi sonucu oluşan olumlu veya olumsuz düşüncelerdir (Polat, 2009: 2). Birey, çeşitli kanallar vasıtasıyla elde ettiği bilgileri değerlendirir, yorumlar ve böylece zihninde nesne hakkında bir imaj oluşur. Bu yüzden imaj, algı vasıtasıyla elde edilerek zihinde depolanmış bilgilerin canlandırılmasıyla oluşmaktadır (Bakan, 2005: 11). İmaj alıcı olan paydaşta oluşur. Farklı bireylerde farklı imajlar oluşabildiği gibi, zaman içinde de imaj algısı bireylerin deneyimleri, eğitimleri, önem verdikleri değerler ya da değer öncelik sıraları nedeniyle değişebilmektedir.

    İmaj, alıcının fizyolojik özelliklerden, kişilik yapısından ve ruhsal- psikolojik özelliklerinden, geçmiş deneyimlerinden ve sosyo- kültürel özelliklerinden etkilenerek oluşur ve bu kavramlar imajın oluşmasında önemli roller üstlenir. Bu tür değişkenler kişinin nesneye olan bakışını ve dolayısıyla onu algılamasını, algısal süreç sonunda oluşan imajı ve sonuçta da ‘davranışı' etkiler (Tuna, 2009: 10).

    İmaj dinamik, çok boyutlu ve soyut bir kavramdır. Bireylerde imajın odağına ülke, kurum, kişi, marka gibi farklı nesneler girebilmektedir. Çünkü, bireyin günlük hayatta etkileşimde olduğu her nesnenin bireyde olumlu veya olumsuz bir resmi, görüntüsü oluşacaktır. Bu bağlamda üniversitelerin de hedef kitleler üzerinde bıraktığı izlenimler, üniversite imajını oluşturmaktadır. Dolayısıyla üniversite imajı bireyin üniversiteye yönelik sahip olduğu inançlar, tutumlar, izlenimler toplamının şekillendirdiği algısal bir olgu olarak ifade edilebilir.

    Üniversite imajı ile ilgili literatür incelendiğinde kavramın 1990'lı yıllarda araştırılmaya başlandığı görülmektedir. Jordan (1993), bir üniversitenin hedef kitleler tarafından algılanan imajını ölçtüğü çalışmasında yaş ve cinsiyete göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar olduğunu bulmuştur. Kazoleas, Kim ve Moffitt (2001) nicel perspektiften, kültürel çalışmalar yaklaşımından ve yapılan diğer araştırmaların bulgularından hareketle üniversite imajı kavramını gözden geçirdikleri çalışmalarında, bireylere göre imajın değişken olduğunu ve imajın belli başlı faktörlerden etkilendiğini varsayarlar. Kazoleas ve ark. çalışmalarında üniversite imajının yedi unsurunu tespit etmişlerdir. Bu unsurlar genel imaj, program imajı, araştırma ve eğitime verilen önem, eğitimin kalitesi, çevresel faktörler, finansal sebepler ve spor programlarıdır. Üniversite imajı ile ilgili olarak yapılan çalışmalardan Kazoleas ve ark.'dan (2001) sonra gelen önemli bir çalışmayı da Arpan, Raney ve Zivnuska (2003: 97-98) gerçekleştirmiştir. Arpan ve ark., öğrenci olan ve olmayan bütün paydaşların katılımı ile gerçekleştirdikleri çalışmalarında akademik derecelerin, atletik derecelerin ve haberlerde yer alma sıklığının genel imajı açıklamada önemli olduğunu bulmuşlardır. Duarte, Alves ve Raposo (2010: 21) örgütsel imaj yapısını gözden geçirdikleri, imaj oluşum sürecini araştırdıkları ve üniversite imajında farklı kaynak faktörlerin etkisini analiz ettikleri araştırmalarında imaj oluşumunda bütün faktörlerin önemli olduğunu, ancak üniversitenin sosyal yaşam olanakları ve mezunlarının iş olanaklarının daha önemli belirleyiciler olduğunu belirtmişlerdir. Duarte ve ark., çalışmalarında üniversite imajının unsurları olarak örgütsel, akademik, sosyal ve kişisel unsurları ele almışlardır.

    Literatür incelendiğinde oluşan kurum imajının bireylerin çeşitli düşünce, tercih ve davranışlarını etkilediği görülmektedir. Gatewood, Gowen ve Lautenschlager (1993), bireylerin iş seçim süreçlerinde kurumsal imajın seçim kararlarını etkileyip etkilemediğini, etkiliyorsa bu kararda imajın ne kadar etkili olduğunu araştırdıkları çalışmalarında bireylerin iş seçim kararlarıyla kurum imajı arasında yüksek derecede ilişki olduğunu ortaya çıkarmıştır. Erkmen ve Çerik (2007), kurum imajının öğrencilerin kuruma bağlılıklarını olumlu yönde etkilediğini; Esener (2006) de, kurum imajının tüketici satın alma davranışları/ tercihleri üzerinde etkili olduğunu bulmuştur. Yine aynı şekilde Dursun (2011) da kurumsal kimliğe bağlı olarak oluşan kurumsal imajın müşteri bağlılığına etkisini araştırdığı çalışmasında araştırma kapsamındaki müşterilerin kurumsal imaj algısının olumlu olmasının XYZ şirketine olan bağlılıklarını artırdığını ve yüksek düzeyde etkili olduğunu bulmuştur. Dursun'a göre (2011:113) müşteri bağlılığı tekrar satın alma davranışı ile birlikte müşterilerin ürün ya da hizmetleri tavsiye etme istekliliğini ve işletme ile olan duygusal bağını içeren bir durumdur. Dolayısıyla kurumsal imajı olumlu olan kurumlar paydaşlarının kuruma olan bağlılıkları sonucunda onların tavsiye etme istekliliğini artıracak ve tavsiye sonucunda kurumun tercih edilebilme olasılığı da artacaktır.

    Kurumsal imaj, tüketicilerle sadakat ilişkilerini geliştirmede ve devam ettirmede önemlidir. Yükseköğretim kurumlarında sadakat kavramı, var olan öğrencilerin korunması ve yeni öğrencilerin kazanılması ile doğrudan ilişkilidir (Köse, 2012:115). Nguyen ve Leblanc (2001), yükseköğretim kurumlarında kurumsal imajın öğrencilerin hatırda tutması ve müşteri sadakatindeki etkisini ölçmeyi amaçladıkları çalışmalarında kurumsal imajın müşteri sadakatini güçlü bir şekilde etkilediğini bulmuşlardır.

    Literatürden elde edilen bulgular ışığında değişim programlarıyla kayıtlı bulundukları asıl üniversiteden başka üniversitelere giden öğrencilerin çevresini, gittiği üniversitedeki eğitim, yaşam, olanaklar, hizmetler vb. konusunda bilgilendireceği; hem değişim programından yararlanmak isteyen arkadaşlarına hem de üniversiteye yeni kayıt olacak tanıdıklarına önerilerde/tavsiyelerde bulunacağı aşikardır. Bu bakımdan, daha geniş kitlelere ulaşmak isteyen üniversiteler için öğrencilerin imaj algılarını öğrenmek önem taşımaktadır. Üniversitelerin günümüzün yoğun rekabet ortamında güç kazanıp, rekabet avantajı elde edebilmesi güçlü, olumlu bir üniversite imajına sahip olmasına bağlıdır.

    Türkiye'de yükseköğretim kurumlarının imajını ölçmeye yönelik ampirik çalışmalar sınırlıdır. Ancak sayıları (İbicioğlu, 2005; Örer, 2006; Cerit, 2006; Erkmen ve Çerik, 2007; Tuna, 2009; Aktaş, 2010; Polat, 2011; Uluçay, 2012) giderek artmaktadır. Literatürde Farabi değişim programından yararlanarak üniversitelere gelen öğrencilere göre üniversite imajını ve üniversite imajının karar sürecindeki rolünü araştıran ampirik çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma hem ampirik literatüre katkı sağlaması, hem de üniversite yönetimlerine değişim programlarından yararlanan öğrencilerin üniversite seçimi kararında göz önünde bulundurdukları faktörleri açıklaması açısından önemlidir. Bologna süreci ile birlikte başlayan öğrenci hareketliliği her geçen yıl artmaktadır. Bu hareketliliğin yönünü olumlu imaj oluşturan üniversiteler belirleyecektir. Çünkü üniversite imajı, öğrencilerin yüksek lisans ve doktora gibi daha ileri düzey çalışmaları için aynı üniversitede kalma tercihlerinde ve/veya öğrencilerin arkadaşlarını üniversite tercihi konusunda karar verme aşamalarında yönlendirmelerinde etkili olacaktır.

    Bu bağlamda çalışmanın amacı, Farabi değişim programı ile 2013-2014 öğretim yılında Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilere göre bu üniversitenin imajının ne olduğunu, bu öğrencilerin Anadolu Üniversitesi'ni tercih ederken göz önünde bulundurduğu kıstaslar arasında başka hangi faktörlerin etkisinin olduğunu incelemektir. Çalışmada aşağıdaki sorulara cevap aranacaktır:

    • Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin, üniversiteye yönelik imaj algıları ne düzeydedir?

    • Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin asıl öğrencisi oldukları üniversitelere göre üniversite imaj algılarında farklılık var mıdır?

    • Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin geldikleri akademik birimlerin ait oldukları temel bilim alanlarına göre üniversite imaj algılarında farklılık var mıdır?

    • Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin üniversite imaj algılarında yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre farklılık var mıdır?

    • Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin üniversite seçiminde, seçtiği üniversitenin kendisi dışında başka unsurlar da etkili midir?

    Bu araştırma betimsel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilen bir çalışmadır. Veri toplama yöntemi ankettir. Araştırma sorularına cevap verebilmek amacıyla öncelikle frekans dağılımları ve yüzdelerle tanımlayıcı istatistikler verilmiş, ardından t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metod
    Çalışma betimsel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler Kasım 2013'de anket yöntemi ile toplanmıştır. Farabi değişim programı kapsamında 2013- 2014 akademik yılı güz ve bahar dönemleri için Anadolu Üniversitesi'ne gelmeye hak kazanan 288 öğrenciden kayıt yaptıran 180 öğrencinin tamamına kayıtlı bulundukları fakültelerinde ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın gerçekleştirildiği dönemde ulaşılabilen ve ölçeği yanıtlamayı kabul eden 134 öğrenciden veri elde edilmiştir. Ancak iki öğrenciden elde edilen veriler kullanılabilir durumda olmadığından analizler 132 veri üzerinden yapılmıştır.

    Araştırmada Uluçay (2012) tarafından literatürdeki ölçeklerden faydalanılarak geliştirilen ve Türkiye'deki başka bir üniversitenin imajını ölçmek için kullanılan ölçek kullanılmıştır. Veri toplama aracı Anadolu Üniversitesi'ne uyarlanarak üç bölümden oluşan bir anket formu tasarlanmıştır. Veri toplama aracının birinci bölümünde katılımcıların demografik bilgilerini toplamaya yönelik sorular yer almaktadır. Veri toplama aracının ikinci bölümünde katılımcıların Anadolu Üniversitesi'ne yönelik üniversite imajı algısını ölçmek için tasarlanan 44 maddelik ölçek, üçüncü bölümünde ise ‘Genel Değerlendirme' bölümü bulunmaktadır. İkinci bölümde yer alan maddeler Likert tipi beşli derecelendirme yapılarak tasarlanmıştır. Değerlendirmeler “kesinlikle katılmıyorum (1)”, “katılmıyorum (2)”, “kararsızım (3)”, “katılıyorum (4)”, “kesinlikle katılıyorum (5)” şeklindeki derecelendirme ölçeği ile sayısallaştırılmıştır. 5 üzerinden değerlendirilen ve dört aralık bulunan bir derecelendirmede 4/5=0.80 formülünden hareketle 1 ile 1.80 arası “kesinlikle katılmıyorum”; 1.81 ile 2.60 arası “katılmıyorum”; 2.61 ile 3.40 arası “kararsızım”; 3.41 ile 4.20 arası “katılıyorum”; 4.21 ve üzeri ise “kesinlikle katılıyorum” olarak yorumlanabilir. Belirlenen bu puan aralıkları çerçevesinde “katılıyorum” seçeneğinin alt sınırı olan 3.41 puanı eşik değer olarak belirlenmiş ve olumlu üniversite imajı algısının alt sınırı olarak düşünülmüştür.

    Veri toplama aracının genel değerlendirme bölümünde Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin Anadolu Üniversitesi'ni tercih ederken göz önünde bulundurabilecekleri 10 kriteri önem derecesine göre en öncelikli olana 1 vermeleri koşuluyla 1'den 10'a kadar sıralamaları istenmiştir. Yine aynı bölümde katılımcılara “Farabi değişim programına bugün başvurunuz söz konusu olsaydı yine Anadolu Üniversitesi'ni seçer miydiniz?” sorusu yöneltilmiştir.

    Veri toplama aracıyla toplanan veriler SPSS 15,0 Windows sürümü ile analiz edilmiştir. Öncelikle ölçeğin güvenirlik analizi yapılmıştır. Güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0.96 olarak hesaplanmıştır. Cronbach Alfa değeri 0 ile 1 arası değerler almakta ve kabul edilebilir bir değerin en az 0,7 olması gerekmektedir (Altunışık, Coşkun, Bayraktaroğlu, & Yıldırım, 2010:124). Dolayısıyla ölçeğin güvenilirliğinin oldukça yüksek olduğu söylenebilir. Araştırma sorularına cevap verebilmek amacıyla öncelikle frekans dağılımları ve yüzdelerle tanımlayıcı istatistikler verilmiş, ardından t-test ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Bu bölümde araştırmaya katılan öğrencilerden elde edilen verilerin analizi sonucunda ortaya çıkan bulgular yer almaktadır. Tablo 1'de araştırmaya katılan öğrencilerin demografik özelliklere göre dağılımları yer almaktadır. Tablo 2'de araştırmaya katılan öğrencilerin asıl kayıtlı bulundukları üniversitelerin faaliyet sürelerine göre dağılımları görülmektedir.1 Tabloya göre araştırmaya katılan öğrenciler Türkiye'nin 47 farklı devlet/vakıf üniversitesinden Anadolu Üniversitesi'ne Farabi değişim programı ile gelmiştir. Tablo 3'de araştırmaya katılan öğrencilerin Anadolu Üniversitesi'ndeki akademik birimlere göre dağılımları yer almaktadır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Araştırmaya Katılanların Demografik Bilgileri


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Araştırmaya Katılanların Asıl Kayıtlı Bulundukları Üniversitelerin Faaliyet Sürelerine Göre Dağılımları


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Araştırmaya Katılanların Anadolu Üniversitesi'ndeki Akademik Birimlere Göre Dağılımı

    Araştırmaya katılanların kullanılan ölçeğe göre Anadolu Üniversitesi'ne yönelik imaj algı düzeyleri incelendiğinde (Tablo 4) madde 36 dışındaki tüm maddelerin eşik değer olan 3.41'in üzerinde olduğu görülmektedir. Buna göre katılımcıların Anadolu Üniversitesi'ne yönelik imaj algılarının olumlu olduğunu söyleyebiliriz. Ölçeğin 36. maddesi olan ‘Mezunları kolaylıkla iş bulabilir” ifadesinin eşik değerin altında kalması, iş bulma konusunda araştırmaya katılanların görüşlerinin üniversite lehine çok güçlü olmadığını göstermektedir. Uluçay (2012: 40) da yaptığı araştırmada benzer bulguya ulaşmıştır. Öğrenciler için üniversitelerinden mezun olduktan sonra kısa süre içinde iş imkânlarına sahip olmak, iş hayatına atılmak önemlidir. Üniversitelerin olumlu kurum imajına sahip olmalarında mezunlarının kolaylıkla iş bulabilmelerinin önemli katkısı olacağı yadsınamaz. Ancak, mezunların istihdam edilebilirliğinin dinamikleri farklıdır. Üniversiteler bu konuda örneğin sektör açısından programın imajını ölçen araştırmalar yapabilir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 4: Araştırmaya Katılanların Anadolu Üniversitesi’ne Yönelik İmaj Algı Düzeyleri

    Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin asıl öğrencisi oldukları üniversitelere göre, geldikleri akademik birimlerin ait oldukları temel bilim alanlarına göre ve yaş değişkenine göre gruplar arasında imaj ölçeğinin maddelerinde bir farklılık olup olmadığını ölçmek amacıyla tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Varyans analizi (ANOVA), F testi olarak da bilinmektedir. ANOVA farklı grupların puanları arasındaki varyans farkının bağımsız değişken tarafından yaratılıp yaratılmadığını test etmek amacıyla kullanılır. F değeri yükseldikçe gruplar arası varyans/grup içi varyans oranı arasındaki uzaklık açılmaktadır. Bu da bağımsız değişkenin etkisinin yükseldiğini göstermektedir (Field, 2009; Akbulut, 2010). Bu araştırmada bağımlı değişken üniversite imajı, bağımsız değişkenler de öğrencilerin geldikleri akademik birimlerin ait oldukları temel bilim alanları, asıl öğrencisi oldukları üniversiteler ve öğrencilerin yaşıdır.

    Çalışmada kurum imajı tek faktör olarak alındığından grup ortalamalarının karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrenciler farklı üniversitelerin öğrencileridir. Anadolu Üniversitesi'nde devam ettikleri fakülteler/bölümler de farklıdır. Araştırmaya katılanların asıl öğrencisi oldukları üniversiteler faaliyet sürelerine ve Anadolu Üniversitesi'nde devam ettikleri akademik birimler de temel bilim ve sanat alanlarına göre gruplandırılmıştır. Bu bağlamda üniversiteler dört grup (Tablo 2), akademik birimler de beş grupta (Tablo 3) toplanmıştır.

    Araştırmaya katılanların asıl öğrencisi oldukları üniversite grupları arasında üniversite imaj algısının anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda ölçeğin 11. maddelerinde ortalamalar arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (F=4.484; p<0.05), 16. (F=5.403; p<0.05) ve 32. (F=4.470; p<0.05). Başka bir deyişle üniversite imajı algısı ölçeğinde yöneticilerin yetkinliği, sosyal tesislerin yeterliliği ve programın öğrenci gelişimine katkısına ilişkin maddelerin ortalamaları arasında algı farkı bulunmaktadır.

    Araştırmaya katılan öğrencilerin eğitim gördükleri akademik birim gruplarına göre üniversite imajı algı düzeylerinde bir farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda ölçeğin 11. maddelerinde ortalamalar arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (F= 5.120; p<0.05), 12. (F= 4.870; p<0.05), 13. (F= 2.604; p<0.05), 21. (F= 5.109; p<0.05) , 29. (F= 2.670; p<0.05) , 30. (F= 2.471; p<0.05) ve 37. (F= 2.539; p<0.05). Bu maddeler yöneticilerin yetkinliği, yöneticilerin etik davranışı, çalışanların yardımseverliği, akademik programların tanınırlığı ve çeşitliliği ile üniversitenin rekabet gücüyle ilişkilidir.

    Araştırmaya katılanların üniversite imajı algı düzeylerinde yaş değişkenine göre farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda imaj algısı ölçeğinin herhangi bir maddesinde yaş gruplarına göre istatistiki açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır.

    Araştırmaya katılanların üniversite imajı algı düzeylerinde cinsiyet değişkenine göre farklılık olup olmadığı sorusuna cevap verebilmek amacıyla verilerin analizinde bağımsız iki grup arasında karşılaştırma yapmaya imkan sağlayan t-testi (“independent samples t-test”) kullanılmıştır (Altunışık et al., 2010:186). İmaj algı ölçeğinin herhangi bir maddesinde cinsiyet gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır.

    Veri toplama aracının genel değerlendirme bölümünde “Farabi değişim programına bugün başvurunuz söz konusu olsaydı yine Anadolu Üniversitesi'ni seçer miydiniz?” sorusunu yanıtlayan 131 katılımcıdan (n=132) 20'si “Hayır”, 111'i “Evet” seçeneğini işaretlemiştir. “Evet” yanıtı verenler, toplamın % 84.7'sini oluşturmaktadır. Bu sonuç üniversite imajına ilişkin olumlu algıyı pekiştirmektedir.

    Araştırma sorularından “Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin üniversite seçiminde, seçtiği üniversitenin kendisi dışında başka unsurlar da etkili midir?” sorusuna cevap verebilmek amacıyla katılımcılara Anadolu Üniversitesi'nin de içinde bulunduğu 10 kriteri önem derecesine göre ve en öncelikli olana ‘bir' vermeleri koşuluyla 1'den 10'a kadar sıralamaları istenmiştir. Buna göre ortalamalar ne kadar düşükse kıstasların önem derecesi o kadar artmaktadır. Bu kıstaslar ve katılımcıların verdikleri cevapların dağılımları Tablo 5'de yer almaktadır. Tablo 5'e göre üniversitenin kendisi, üniversitenin bulunduğu şehir ve bölüm/fakültenin etkisi Farabi değişim programı için üniversite seçiminde en önemli faktörler olarak ilk üç sırayı kaplamaktadır. Tablo 5'teki ortalamalar da bunu göstermektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 5: “Anadolu Üniversitesi’ni tercih ederken göz önünde bulundurduğunuz kıstaslar nelerdir?” Sorusundan Elde Edilen Bulgular

    Açık uçlu sorulan diğer sebepler kıstasına katılımcıların verdiği cevaplara bakıldığında tabloda sıralanmamış, ancak öğrencilerin kararlarını etkileyen farklı nedenlerin de olduğu ortaya çıkmıştır. Sıralamada ortalama (8.17) açısından önem sırasında öncelikli olmamakla birlikte dikkat çekici bazı nedenler tespit edilmiştir. Bu nedenlere örnek olarak “kendi okulumdaki hocalarımın tavsiyesi üzerine”, “gelecekte akademik kariyer düşündüğüm için”, “farklı bir üniversitenin eğitim programını görmek için”, “çan eğrisi sistemi uygulandığı için”, “kariyer için”, “Eskişehir'de Kamu Personeli Seçme Sınavı dershane olanakları olduğu için”, “Farabi bursu için”, “geldiğim okulun her anlamda yetersiz olduğunu düşündüğüm için”, “kendi üniversitemden memnun olmadığım için”, “başka bir üniversite görmek istediğim için”, “gezmeyi sevdiğim için”, “kendimi sosyal ve kültürel anlamda geliştirmek istediğim için” cevapları verilebilir.

    Sonuç olarak, Farabi değişim programı ile 2013-2014 akademik yılı için Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerin Anadolu Üniversitesi'ne yönelik imaj algılarının ‘olumlu' olduğu ve öğrencilerin üniversite seçim kararlarında üç değişkenin ağırlıklı etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bunlar üniversitenin kendisi, üniversitenin bulunduğu şehir ve öğrencisi oldukları bölüm/ fakülte'dir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Literatür incelendiğinde Farabi değişim programından yararlanarak gelen öğrencilere göre üniversite imajını ve öğrencilerin üniversiteleri tercih ederken karar sürecinde hangi faktörlerin etkisinin olduğunu araştıran ampirik çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmada Farabi değişim programından yararlanarak Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilere göre üniversitenin kurum imajının ne olduğu; değişim programından yararlanmak için üniversite seçiminde bulunan öğrencilerin tercihlerinde hangi unsurların etkili olduğu incelenmiştir. Çalışma betimsel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiş, veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmış, verilerin analizinde frekans dağılımları, tanımlayıcı istatistikler, t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.

    Farabi değişim programı kapsamında bu çalışmada, öğrencilerin üniversite seçim kararında üniversitenin kendisinin etkili olduğu, üniversitenin bulunduğu şehrin ve öğrencinin okuduğu bölüm/fakültenin de kararda etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Daha sonraki çalışmalarda birden fazla akademik yılın verilerinden yararlanılarak hareketliliğin yönü ve nedenleri tespit edilmeye çalışılabilir. Araştırma tüm Türkiye çapında Farabi değişim programına katılan öğrencileri kapsayacak şekilde genişletilirse, üniversite imajı başta olmak üzere öğrenciler açısından üniversite tercihinin rasyoneli anlaşılmış, üniversite yönetimlerinin bu konuda farkındalığı sağlanmış olur.

    Araştırmanın sonuçları, araştırmanın yapıldığı dönemde (2013- 2014 Akademik yılı Güz dönemi) Farabi değişim programı ile Anadolu Üniversitesi'ne gelen öğrencilerden elde edilen veriler ile sınırlıdır. Bu nedenle üniversite imajı ile üniversite seçim kararı arasındaki bu örneğe ilişkin bulgular genellenemez.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Akbulut, Y. (2010). Sosyal bilimlerde SPSS uygulamaları. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.

    2) Aktaş, İ. (2010). Üniversite-kent iletişimi bağlamında üniversite imajının değerlendirilmesi: Erciyes Üniversitesi örneği. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Erciyes Üniversitesi, Kayseri.

    3) Altunışık R, Coşkun R., Bayraktaroğlu S., & Yıldırım E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri; SPSS uygulamalı (6. Baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.

    4) Arpan, L. M., Raney, A. A., & Zivnuska, S. (2003). A cognitive approach to understanding university image. Corporate Communications: an International Journal, 8(2), 97-113.

    5) Bakan, Ö. (2005). Kurumsal imaj oluşumu ve etkili faktörler. Konya: Tablet Kitabevi.

    6) Cerit, Y. (2006). Eğitim fakültesi öğrencilerinin üniversitenin örgütsel imaj düzeyine ilişkin algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 2006, 47, 343-365.

    7) Çetinsaya, G. (2013). Bologna eşgüdüm komisyonu toplantısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi. Retrieved from http:// www.yok. gov.tr/web/guest/yok-baskani-cetinsayayuksekogretimdeki- yenilikleri-ve-hedefleri-anlatti

    8) Duarte, P. O., Alves, H. B., & Raposo, M. B. (2010). Understanding university image: a structural equation model approach. International Review Public Nonprofit Mark, 7, 21-36.

    9) Dursun ,M. (2011). Müşterilerin kurumsal imaj algısının müşteri bağlılığı üzerindeki etkisi: hizmet sektöründe bir araştırma. İstanbul Üniversitesi, İşletme İktisadı Enstitüsü Dergisi-Yönetim Dergisi, 22(69), 97-118.

    10) Erkmen, T., & Çerik, Ş. (2007). Kurum imajını oluşturan kurum kimliği boyutları bağlamında örgüte bağlılığın incelenmesi: üniversite öğrencileri üzerine bir uygulama. Öneri Dergisi, 7(28), 107-119.

    11) Esener, B. (2006). Kurum kimliği ve imajının tüketici davranışları üzerindeki etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

    12) Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. London: Sage Publications.

    13) Gatewood, R.D., Gowen M.A., & Lautenschlager G.J. (1993). Corporate image, recruitment image, and initial job choice decisions. Academiy of Management Journal, 36(2), 414-426.

    14) Günay, D. & Günay, A. (2011) 1933'den Günümüze Türk yükseköğretiminde niceliksel gelişmeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1(2), 11-22.

    15) İbicioğlu, H. (2005). Üniversite öğrencilerinde kurumsal imaj algılamalarını etkileyen faktörlere ilişkin S.D.Ü.İ.İ.B.F. öğrencilerine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 59-73.

    16) Jordan, M.H. (1993). Institutional image: target group perceptions of sparks state technical college. Doctorate Thesis. Auburn University.

    17) Kazoleas, D., Kim Y., & Moffitt, M. A. (2001). Institutional image: a case study. Corporate Communications: An International Journal, 6(4), 205-216.

    18) Köse, İ. A. (2012), Yükseköğretim kurumlarında öğrenci sadakati. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2(2), 114-118.

    19) Nguyen, N., & Leblanc, G. (2001). Image and reputation of higher education institutions in students' retention decisions. International Journal of Educational Management, 15(6), 303- 311.

    20) Örer, L. (2006). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nin kurumsal imajının öğrenciler açısından ölçülmesi üzerine bir alan çalışması. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.

    21) Polat, S. (2009). Yükseköğretim örgütlerinde örgütsel imaj yönetimi: örgütsel imajın öncülleri ve çıktıları. The First International Congress of Educational Research (ss. 1-17). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.

    22) Polat, S. (2011). Üniversite öğrencilerine göre Kocaeli Üniversitesi'nin örgütsel imajı. Eğitim ve Bilim, 36(160), 105- 119.

    23) Tuna, H. (2009). Yükseköğretim kurumlarında kurumsal imaj: Akçakoca turizm işletmeciliği ve otelcilik yüksekokulu öğrencilerinin görüşleri üzerine bir alan araştırması. Yüksek lisans tezi. Düzce Üniversitesi, Düzce.

    24) Uluçay, D.M. T. (2012). Yaşar Üniversitesi kurumsal imajının üniversitenin farklı paydaş grupları tarafından algılanışı. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    Şu ana kadar web sayfamız 19490830 defa ziyaret edilmiştir.