Bu RoMEO yeşil bir dergidir
2018, Cilt 8, Sayı 3, Sayfa(lar) 583-592
[ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
DOI: 10.5961/jhes.2018.299
Üniversite Sıralama Sistemlerindeki Üniversite Adlarının Standardizasyon Sorunu: “University Ranking by Academic Performance (URAP)” Örneği
Güleda DOĞAN, Umut AL
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, Ankara, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Üniversite sıralamaları, Akademik performans, URAP, Standardizasyon sorunu
Öz
Günümüzde üniversite sıralama sistemleri çok farklı çevrelerce ele alınan bir konudur. Özellikle üniversite ile ilgili karar verici kişiler üniversite sıralama sistemlerini oldukça önemsemektedirler. Öte yandan sıralama sistemlerinin metodolojisi ve zayıf yanları üzerinde yapılan ciddi tartışmaların sayısı da çok fazla değildir. Bu araştırmada üniversite sıralama sistemlerindeki standardizasyon problemi ele alınmakta ve “University Ranking by Academic Performance (URAP)” örneği üzerinden konunun farklı boyutlarına dikkat çekilmeye çalışılmaktadır. Üniversitelerin sıralandığı listeler üzerinden karşılaştırmaların sağlıklı şekilde yapılabilmesi büyük ölçüde sıralama listelerindeki üniversite adlarının standart olup olmadığına bağlıdır. Çalışmamız URAP’ın ilk ortaya çıktığı yıl olan 2010 ile 2015 yılları arasını kapsamaktadır. Söz konusu yıl aralığında altı ayrı sıralama listesi incelenmiştir. Bu listelerde yer alan üniversite adlarının farklı yıllarda farklı şekilde geçtiği saptanmıştır. 2010-2015 yılları arasında URAP’ta adı standart olmayan 779 üniversite bulunmaktadır. Kimi üniversiteler ise aynı yıl içerisindeki listede birden çok kez yer almaktadır. Bu durumun sıralama mantığına uygun olmadığı açıktır. Üniversite sıralama sistemlerini önemli gören kişi ve kurumların bu tür sorunlar konusunda bilinçli olması ve oluşturacakları politikalarda buna uygun şekilde hareket etmeleri gerekmektedir.
  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Üniversite sıralama sistemleri çok farklı nedenlerle (üniversitelerin sıralamaları pazarlama amaçlı kullanımı, birimlerin sıralama sistemlerinin çıktılarını kullanarak üst yönetimlerden destek sağlamaya çalışmaları, kurumların kendilerini çeşitli ölçevlere (“metrics”) göre nerede olduğunu görme isteği gibi) oldukça popüler hale gelmiştir. Söz konusu popülarite kaynaklı olarak 2018 yılı itibariyle dünyadaki ulusal ve uluslararası üniversite sıralama sistemlerinin sayısı 100’ü aşmıştır [“IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence (IREG Observatory)”, 2018a, 2018b]. Bir noktaya kadar akademi dışındaki yapının üniversite sıralama sistemlerinden elde edilen sonuçları kamuoyu ile paylaşıp haberleştirmesi makul karşılanabilir. Ancak işin mutfağını bilmesi gereken üniversite kaynaklı yapıların ve karar verici konumda bulunanların üniversite sıralamalarına hak ettiğinin ötesinde değer vermesi birtakım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu sorunların başında üniversite sıralamalarında daha yukarılarda yer almanın yolunun atıf dizinlerindeki dergilerde yayımlanan makalelerin artırılmasından geçtiği varsayımına dayanan uygulamalar yer almaktadır. Bu tip uygulamalar kimi zaman etik olmayan sonuçların ortaya çıkmasına da sebebiyet verebilmektedir.

    Çeşitli üniversiteler atama, ödül ya da destek uygulamalarında uluslararası sıralama sistemlerine atıf yapmaktadır. Örneğin, Erciyes Üniversitesi, öğretim üyesi kadrosuna ilk kez atanacaklar için uluslararası akredite bir kuruluşun [“Quacquarelli Symonds (QS)”, “Academic Ranking of World Universities (ARWU)” gibi] yaptığı sıralamada ilk 500 arasına giren yurt dışındaki denkliği onaylanmış bir üniversitede doktora veya uzmanlık yapmış olanlar için herhangi bir ölçüt aramamaktadır (Erciyes Üniversitesi, 2017). Hacettepe Üniversitesi ise öğretim üyeliğine yükseltme ve atama kriterlerinde toplam puan hesaplanırken en az bir ay süreli bilimsel etkinliklerin dikkate alınacağını, yurt dışı akademik çalışmanın [“Times Higher Education (THE)” ya da “ARWU”] sıralamalarında gidilen tarihte ilk 200’e giren bir üniversitede yapılması gerektiğini belirtmektedir (Hacettepe Üniversitesi, 2017a; 2017b).

    Türkiye’deki üniversitelerin uluslararası sıralama sistemlerindeki konumları medya tarafından sıklıkla ele alınmakta, listelere giren üniversite sayısının nasıl artırılabileceği tartışılmaktadır (Erkut, 2014; Güçlü, 2015; Cumhuriyet Gazetesi, 2010; Koca, 2014; TEDMEM, 2014). URAP (2017) çalışmasında olduğu gibi bir taraftan Türkiye’deki üniversitelerin uluslararası sıralama sistemlerindeki konumları değerlendirilirken, diğer taraftan üniversiteler de kendi içlerinde farklı sıralamalardaki konumlarına göre hedefler belirleyebilmektedir (örneğin, Hacettepe Üniversitesi, 2016).

    Üniversiteler, uluslararası sıralama listelerinin yayınlanmasını izleyen süreçte konumlarını bir başarı göstergesi olarak web sayfaları, televizyon programları, sosyal medya hesapları gibi çeşitli ortamlardan ilan etmektedir (Bilkent Üniversitesi, 2015; Boğaziçi Üniversitesi, 2015; Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), 2015). Bu duyurular sıralama sistemlerini yakından tanımayan belli bir kitle açısından oldukça yanıltıcı mesajlar içerme potansiyeline sahiptir. Örneğin, Sabancı Üniversitesi THE’nin 2015 yılında 50 yaşın altındaki 100 üniversite listesinde 13. sırada yer almasını “Dünya üniversitesi olma hayalini gerçekleştirmede önemli bir adım” olarak yorumlarken (Sabancı Üniversitesi, 2015), Abant İzzet Baysal Üniversitesi (AİBÜ) 2013 yılında Webometrics sıralamasındaki 2122. sırasını “Webometrics sıralamasında üniversitemizin yükselişi sürüyor” (AİBÜ Ajanda, 2014) şeklinde haberleştirmiştir. Benzer bir şekilde kimi üniversiteler de sıralamalardaki konumlarını kendilerine göre belli bir göreliliği temel alarak değerlendirmektedir. Örneğin, Nevşehir Üniversitesi (2015), 2015 yılı URAP sıralamasına göre 2007 yılında kurulan 27 devlet üniversitesi arasında ilk sırada yer almasını “akademik performansta yine 1. olduk” başlığı ile duyurmuştur. Hacettepe Üniversitesi (2018) ise “Hacettepe Üniversitesi’nden rekor sıçrayış” başlığı ile üniversitenin ana sayfasında yer verdiği duyurusunda, THE tarafından 2018 yılında gelişmekte olan ekonomiler üniversite sıralamasına göre 24 sıralık bir yükselişin sonucunda 140. sırada yer aldığı bilgisini paylaşmaktadır. ‘Gelişmekte olan ekonomiler üniversite sıralaması’nın farklı bir filtre mekanizması olduğu dikkate alınmaksızın bu tip değerlendirmeler yapmak ve bu verilere bağlı olarak başarı hikâyesi yaratmak çok nesnel bir yaklaşım değildir. Burada anılan örnekler, aslında Türkiye’deki üniversitelerin uluslararası sıralama sistemlerine verdikleri değeri ve bu sıralamalardaki konumlarını önemsediklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca söz konusu sıralamalar birer tanıtım aracı işlevi de görmektedir.

    Üniversite sıralama sistemlerine çok büyük anlamlar yüklemenin doğru olmadığı literatürde sıklıkla tartışılan bir konudur (Berbegal-Mirabent & Ribeiro-Soriano, 2015; Hazelkorn, 2007). Bu çalışmanın amacı sıralama sistemleri ile ilgili çok boyutlu sorunları gündeme taşımak değildir. Sadece URAP özelinde, üniversite adlarındaki standardizasyon sorunu üzerinden sıralama sistemlerinin kimi zaman yanıltıcı sonuçlara sebebiyet veren yapısı gözler önüne serilmek istenmektedir.

    “University Ranking by Academic Performance (URAP)”
    URAP, ODTÜ Enformatik Enstitüsü bünyesinde geliştirilen ve akademik performansa göre dünyadaki en iyi 2000 üniversiteyi sıralamayı amaçlayan bir sıralama sistemidir. URAP’ın 2009 yılındaki ortaya ilk çıkış amacı ise Türk üniversitelerini sıralamak şeklinde gerçekleşmiştir. İlk ortaya çıktığı yıl Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ve “Web of Science”ın akademik veri tabanları kullanılarak YÖK’ün 2009 yılı bilimsel yayınlar listesinde yer alan 125 Türk üniversitesi dokuz ölçüte göre değerlendirilip, sıralanmıştır. URAP’ın yaptığı ulusal üniversite sıralaması 2010 yılından itibaren URAP-TR ismi ile devam etmiş, zaman içinde kullanılan ölçütler ve bu ölçütlerin elde edildiği kaynaklarda bazı değişiklikler yapılmıştır. Örneğin, toplam yayın sayısı için kullanılan ‘Google Akademik’ veri tabanı yerine, Google akademik verileri için alan ayrımı yapılmadığından, 2013 yılı sıralamasından itibaren “Web of Science” kullanılmaya başlanmıştır (Alaşehir, 2010: 61-62; Alaşehir et al., 2014; Alaşehir, Ömrüuzun & Baykal, 2011: 1003-1004, 1006-1007). Tablo 1’de örnek olarak URAPTR 2013 sıralamasında kullanılan ölçütlere yer verilmektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: URAP-TR 2013 Sıralamasında Kullanılan Ölçütler

    Tablo 1’deki ölçütler gruplandırılarak her bir ölçüt grubu için en iyi ilk üç üniversiteye 100 puan verilmekte, diğer üniversiteler de bu üç üniversite ile doğrusal bir oranlama yapılmak suretiyle puanlanmaktadır. Daha sonra ölçüt grupları bazında alınan bu puanlar ağırlıklandırılarak toplanmakta ve son puan elde edilmektedir. Ölçütlerin belirlenmesinde hem büyük hem de küçük üniversiteleri nesnel olarak değerlendirebilmek amacıyla toplam sayıların yanında öğretim üyesi başına düşen sayılara ve oranlara da yer verilmiştir. Toplam bilimsel doküman sayısı ve öğretim üyesi başına doküman sayısı ölçütleri ile hem üniversitelerin güncel başarıları değerlendirilmek istenmiş; hem de konferans bildirisi, kitap gibi çıktılara da yer verilmiştir (Alaşehir, 2010: 63; Alaşehir, Ömrüuzun & Baykal, 2011: 1007; URAP, 2014).

    Zaman içerisindeki kimi düzenlemeler sonucunda 2017 yılındaki Türkiye genel sıralaması için göstergeler dokuz grupta toplanmıştır. Tablo 2’de göstergeler, amaç, veri kaynağı ve göstergelere ilişkin açıklama URAP (2017) sayfasında verildiği şekli ile sunulmaktadır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: URAP 2017-2018 Türkiye Genel Sıralaması Göstergeleri

    URAP (2017) Tablo 2’de bulunan 1., 3. ve 5. göstergelerin büyük üniversitelerin lehine olduğunun düşünülebileceğini ifade ederken bu kurumların dünya bilimine daha çok katkı yaptıklarının da atlanılmaması gereken bir konu olduğunu ifade etmektedir. Söz konusu üniversitelerin bu katkıları nedeniyle yüksek puan almalarını doğal karşılayan yaklaşım bir noktada niceliği ön plana çıkarmaktadır. URAP, tablodaki 2., 4. ve 6. göstergelerin ise üniversitelerin büyüklüğünden bağımsız olarak kişi başına üretkenliği ölçtüğünü belirtmektedir. Bu durumu büyük üniversitelerin toplam çıktılarından, küçüklerin ise üretkenliklerinden dolayı yüksek puan alma şansına sahip olacağı şeklinde yorumlamaktadır. Oysa gerek yayın üretkenlikleri, gerekse yayınlara yapılan atıflar oldukça çarpık dağılımlara sahip veriler olarak kabul edilmektedir (Seglen, 1992: 628). Tüm bunların yanında URAP performansın sürekliliğinin 3., 4., 5. ve 6. göstergeler ile güncelliğinin ise diğer göstergeler ile ölçüldüğünü savunurken, sıralamada kullanılan dokuz göstergenin eşit ağırlık yüzdelerine sahip olduğunu belirtmektedir.

    URAP’ın yukarıda ifade edilen metodolojisi ile ilgili olarak birçok konuyu gündeme getirmek mümkündür. Ancak bu çalışmanın amacı URAP örneğinden hareketle sıralama sistemlerindeki üniversite adlarına yönelik standardizasyon sorununa dikkat çekmek olduğu için bu çalışma kapsamında URAP konusunda genel bilgi vermekle yetinilmektedir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metod
    Üniversite sıralama listelerine ilişkin karşılaştırmaların doğru şekilde yapılabilmesi için sıralama listelerindeki üniversite adlarının standart bir biçime getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Söz konusu standardizasyon işlemi hem sıralama sistemlerinin birbirleriyle karşılaştırılmasında, hem de ilgili sıralama sisteminin ne denli güvenilir olduğunun ortaya konmasında önemli bir ölçüttür. Öte yandan literatürde değerlendirme amacıyla yapılan bibliyometrik analizlerde veri tabanlarındaki mevcut verinin herhangi bir işleme tabi tutulmadan kullanılmayacağı ve bu yaklaşımın ileri bibliyometrik analizler için olmazsa olmaz bir adım olduğu da ifade edilmektedir (Van Raan, 2005: 19). Bu bağlamda çalışmamız URAP tarafından sunulan ve web aracılığıyla erişilebilen veriler temel alınarak gerçekleştirilmiştir.

    Çalışmamızda ilk olarak URAP’a ait 2010-2015 yılları arasındaki tüm sıralama verisi elde edilmiştir. Sonrasında üniversite adlarının her yıl için kendi içerisinde standart olup olmadığı incelenmiştir. Aynı üniversitenin aynı yıl için birden fazla kez listelerde olup olmadığı kontrol edilmiştir. Örneğin, Şekil 1’de yer alan Texas A&M University, 2015 yılında URAP listesinde iki kez geçmektedir. Tüm veri seti üzerinde yapılan işlem sonucunda tüm ikilemeler ve aynı üniversiteye ait farklı isimlendirmeler üniversite adları, sıralamada kaçıncı oldukları ve hangi yıla ait sıralama olduğu bilgisi birlikte tutulacak şekilde tek bir dosya haline getirilmiştir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 1: Texas A&M University’nin 2015 yılı sıralamasına ait ekran görüntüsü.

    Çalışmamızda her üniversite adı web aracılığıyla aratılarak resmî olarak ne şekilde geçtiği de kaydedilmiştir. Bu isimler URAP üzerinden aratılarak standart olmayan üniversite adları saptanmıştır. Örneğin, Al-Azhar University 2010 yılına ait URAP listesinde AlEAzhar University (bakınız, Şekil 2), 2011-2013 yılları listelerinde Al-Azhar University ve 2014’teki listede Al Azhar University (bakınız, Şekil 3) olarak anılmaktadır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 2: Al-Azhar University için URAP’tan alınmış 2010 yılına ait ekran görüntüsü.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 3: Al-Azhar University için URAP’tan alınmış 2014 yılına ait ekran görüntüsü.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    URAP üzerinde yapılan analizler farklı yıllardaki sıralamalarda üniversite adlarının çok farklı şekillerde geçtiğini göstermektedir. Çalışmamız kapsamındaki yıllara ait (2010-2015) sıralama listelerinde adı standart olmayan 779 üniversite bulunmaktadır. Tablo 3’te standart olmayan 779 üniversitenin URAP listelerinde kaç farklı şekilde yer aldığı gösterilmektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: URAP’taki Adı Standart Olmayan Üniversitelere Ait Giriş Sayıları

    Tablo 3’teki dört farklı girişin olduğu üniversiteler National University of Sciences & Technology, Pontificia Universidad Catolica de Valparaiso, Royal Holloway University of London ve Universidad Autónoma de San Luis Potosí olarak saptanmıştır. Çalışılan yıl aralığından hareketle altı listenin bulunduğu bir platformda bir üniversite adının dört kez farklı şekilde yer alması dikkat edilmesi gereken bir standardizasyon sorunudur. Örneklemek gerekirse Universidad Autónoma de San Luis Potosí 2010-2013 yıllarına ait listelerde Universidad Autonoma de San Luis Potosí olarak yer alırken, 2014’te Autonomous University of San Luis Potosi ve 2015 yılındaki listede Universidad Autonoma de San Luis Potos şeklinde geçmektedir.

    Tablo 4’te aynı üniversite adının URAP’ta farklı yıllarda ne şekilde geçtiğine dair örneklere yer verilmektedir. Üç farklı girişin bulunduğu 110 üniversite (bakınız, Tablo 3) içerisinden rastgele seçilen 10 üniversiteye ait standardizasyon sorununu gösteren bulgular ise Tablo 4’te sunulmaktadır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 4: URAP’ta Farklı Şekilde Yer Alan Üniversite Adları

    Örneğin, 2010-2013 yıllarına ait sıralamalarda Maria Curie Sklodowska University olarak yer alan üniversite 2014 yılında Maria Curie Skodowska University, 2015 yılında ise tire işareti kullanımı ile Maria Curie-Sklodowska University olarak URAP listelerinde yer almaktadır.

    Tablo 4’te verilen örneklerle birlikte URAP’a ait tüm veri setindeki standardizasyon problemlerine ilişkin saptamalar aşağıda maddeler halinde sunulmaktadır:

    • Sıralama listelerinde kimi üniversitelerin farklı dillerdeki adları kullanılmaktadır ve bir yıldan başka bir yıla kullanım biçimi değişmektedir.
    • Üniversite adlarındaki küçük-büyük harf kullanımına dikkat edilmemektedir.
    • Üniversitelerin kısa ve uzun adlarının kullanımı konusunda farklılıklar vardır.
    • Kimi üniversite adlarındaki noktalama işaretlerinin farklı şekillerdeki kullanıldığı görülmektedir.
    • Kimi zaman üniversitelerin bulunduğu yer adlarının üniversite adına eklendiği, kimi zaman ise eklenmediği anlaşılmaktadır.
    • Aynı üniversitelerin aynı yıl içinde aynı adla birden çok defa sıralandığı görülmektedir.

    Yukarıda sunulan sorunlar sıralama listelerine dayalı olarak daha çok bibliyometrik analiz yapacak kişileri ilgilendirmektedir. Öte yandan son maddede ifade edilen bir üniversite için aynı yıl içinde birden çok kez sıralama listesinde yer alma konusu göz ardı edilemeyecek düzeyde ciddi bir konudur. Şekil 4’te 2015 yılına ait URAP sıralamasındaki birden çok kez geçen üniversiteler ve URAP’taki sıralama bilgisi sunulmaktadır. Şekil 4’teki üniversiteler 2015 yılı sıralamasında en yüksek konumda bulunan üniversiteden (Texas A&M University) en geride olana (Pir Mehr Ali Shah Arid Agriculture University Rawalpindi) doğru konumlandırılmıştır. Buna göre Texas A&M University 2015 URAP sıralamasında hem 105. hem de 1212. sırada geçmektedir. Bu durum bir taraftan Texas A&M University’nin sıralamada daha yukarıda yer almasını engellerken, öte taraftan listede bu şekilde birden çok kez geçen üniversiteler diğer üniversitelerinin sıralamalarda daha da aşağıya inmesine neden olmaktadır.

    Şekil 4’te URAP listesinde birden çok kez yer alan kimi üniversiteler arasında 1000 sıranın üzerinde farka sahip üniversiteler (Texas A&M University, Vrije Universiteit Brussel) olduğu gibi listede peşi sıra sıralanan üniversite de (Nelson Mandela Metropolitan University) vardır. Nelson Mandela Metropolitan University için 2015 yılına ait URAP verileri incelendiğinde söz konusu üniversitenin 1357. ve 1358. sıralarda kendine yer bulduğu görülmektedir (bakınız, Şekil 5). 1358. sırada yer alan Nelson Mandela Metropolitan University makale, atıf, toplam yayın ve işbirliği açısından 1357. sırada yer alan Nelson Mandela Metropolitan University’nin üzerinde, 1357. sırada yer alan Nelson Mandela Metropolitan University ise AIT (“Article Impact Total”) ve CIT (“Citation Impact Total”)’e göre 1358. sıradaki Nelson Mandela Metropolitan University’nin üzerinde performansa sahiptir. İlginç olan nokta Nelson Mandela Metropolitan University’ye ait iki kaydın toplam makale, atıf, toplam yayın, işbirliği, AIT ve CIT ölçütleri açısından birbirinden farklı değerlere sahip olmalarına - hatta kimi yerde iki kattan fazla puan farklılıklarına - karşın 2000 üniversitenin sıralandığı listede alt alta yer almalarıdır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 4: URAP 2015 yılı listesinde birden çok kez geçen üniversiteler ve sıraları.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 5: Nelson Mandela Metropolitan University için URAP’tan alınmış 2015 yılına ait ekran görüntüsü.

    Şekil 4’teki üniversitelerden Vrije Universiteit Brussel URAP listesinde iki kez anılırken, Belçika’nın 2015 yılında toplamda 11 üniversitesinin sıralamada yer aldığı gibi bir çıkarım yapılmasına neden olmaktadır. Oysa Şekil 6’da yer alan ekran görüntüsünde de görülebileceği üzere Belçika üniversiteleri listelenirken aynı üniversite hem 5. hem de 11. sırada ayrı birer üniversiteymiş gibi yer almaktadır. Muhtemelen 11. sıradaki veriler 5. sıradaki verilerle birleştirildiğinde Vrije Universiteit Brussel daha yukarıda bir yerde konumlanma şansına sahip olacaktır.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 6: 2015 yılı sıralamasında URAP listesinde yer alan Belçika üniversiteleri.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Sonuç
    Üniversiteler, sıralama sistemlerinin varlığına bile kuşkulu bakabilecekken söz konusu sıralamaları ciddi şekilde önemsemektedirler. Araştırmamız ne bibliyometrik ölçevler bakımından söz konusu sıralamaları incelemektedir; ne de üniversite sıralama sistemlerindeki metodoloji sorunlarına odaklanmaktadır. Araştırmamız sadece üniversite sıralama sistemlerindeki üniversite adlarıyla ilgili var olan standardizasyon sorunları konusunda farkındalık yaratmaya çalışmaktadır. Sıralama sistemleri, yapmış oldukları sıralamaları kamuoyu ile açık şekilde paylaşmaktadırlar. Ancak gerek kendi veri setlerine, gerekse arka planda çalıştırdıkları algoritmalara ulaşmak pek mümkün değildir. Üniversite adlarındaki standart olmayan yapı ve veri kaynaklarının dinamikliği nedeniyle tersine mühendislik yaparak üniversite sıralama sistemlerinin ne şekilde davrandığını ortaya koymak da kolay olmamaktadır. Çalışmamız çeşitli nedenlerle (veri tabanlarındaki hatalı girişler, üniversitelerin birleşmesi ya da bölünmesi vb.) zaten olabildiğince standardizasyon sorunu2 yaşanan üniversite adlarıyla ilgili olarak ortaya konulan son ürünlerde de ciddi hataların olduğunu gözler önüne sermektedir.

    URAP özelinde yapılan analizler çok farklı standardizasyon sorunları olduğunu göstermektedir. Aynı üniversitenin farklı yıllara ait listelerde üçer, dörder kez farklı adlarla anılması, aynı üniversitenin aynı yıla ait listede aynı adla birden çok kez yer alması temel standardizasyon problemlerinin başında gelmektedir. Söz konusu hatalar sıralamaların da hatalı olmasına neden olmaktadır. Açıkçası sıralamalar hatalı olsun ya da olmasın üniversiteleri bu şekilde sıralamak çok doğru bir yaklaşım değildir. Söz konusu sıralama sistemleri (URAP örneğinde de olduğu gibi) kısa süre içerisinde hem veri kaynaklarını, hem de sıralama için kullandıkları algoritmaları değiştirmektedir. Üniversitelerin performansını değişen veri setlerine ve algoritmalara dayalı olarak yükseldi ya da düştü şeklinde yorumlamak da bu bağlamda uygun olmamaktadır. Yine de karar vericiler açısından bu tip sıralama listeleri cazibesini korumaktadır.

    Üniversite sıralama sistemlerine yönelik standardizasyon sorununu aşabilmek için sıralamaları yapan kuruluşların özen göstermesi gerekmektedir. Öte yandan sıralama sistemleri üzerinden birtakım kararlar alan yapıların da mevcut hataları göz önünde bulundurarak hatalar barındıran sıralama sistemlerini bu denli öne çıkaracak şekilde davranmamaları önerilmektedir.

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) AİBÜ Ajanda. (2014, 17 Mart). Webometrics sıralamasında üniversitemizin yükselişi sürüyor. Retrieved from http:// ajanda.ibu.edu.tr/?p=134571

    2) Alaşehir, O., Ömrüuzun, F., & Baykal, N. (2011). Üniversite sıralama sistemlerinin anlattıkları ve Türkiye için yeni bir sıralama sistemi gereksinimi. Uluslararası Yükseköğretim Kongresi: Yeni Yönelişler ve Sorunlar (UYK-2011), 27-29 Mayıs 2011, İstanbul, Bildiri Kitabı Cilt 2 (pp. 1003-1009). İstanbul: Deomed Yayıncılık. Retrieved from http://www.yok.gov.tr/ documents/10279/30217/Uluslararasi_+yuksek%C3%B6gret im_kongres_+bildiri_kitabi_cilt_2.pdf/9a809b23-fb1a-4cddbd83- c30d5d16de8f

    3) Alaşehir, O. (2010). University ranking by academic performance: A scientometrics study for ranking World Universities. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.

    4) Alaşehir, O., Çakır, M., Acartürk, C., Baykal, N., & Akbulut, U. (2014). URAP-TR: A national ranking for Turkish universities based on academic performance. Scientometrics, 101, 159- 178.10.1007/s11192-014-1333-4.

    5) Berbegal-Mirabent, J., & Ribeiro-Soriano, D.E. (2015). Behind league tables and ranking systems: A critical perspective of how university quality is measured. Journal of Service Theory and Practice, 25(3), 242-266.

    6) Bilkent Üniversitesi. (2015, 8 Mayıs). Quacquarelli Symonds 2015 yılında farklı alanlarda dünyada en iyi olan üniversiteleri açıkladı. Bilkent, 6 alanda dünyanın en iyi üniversiteleri arasında. Retrieved from http://w3.bilkent.edu.tr/www/ bilkent-6-alanda-dunyanin-en-iyi-universiteleri-arasinda/

    7) Boğaziçi Üniversitesi. (2015, 7 Ekim). The Times Higher Education (THE) Dünya üniversiteleri sıralaması açıklandı. Retrieved from http://haberler.boun.edu.tr/tr/haber/the-times-highereducation- the-dunyauniversiteleri-siralamasi-aciklandi

    8) Cumhuriyet Gazetesi (2010, 13 Ekim). İlk 500 ve Türk üniversiteleri/1. Cumhuriyet Gazetesi. Retrieved from http:// www.cumhuriyet.com.tr/haber/diger/178916/ilk_500_ve_ Turk_Universiteleri_1.html

    9) Doğan, G. (2017). Akademik performans odaklı uluslararası üniversite sıralama sistemlerinin genel sıralamalarına ve ölçütlerine göre değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

    10) Erciyes Üniversitesi. (2017). Erciyes Üniversitesi akademik yükseltme ve atama kriterleri. Retrieved from https://tinyurl. com/yd7a4ch4

    11) Erkut, E. (2014, 3 Ekim). Dünya sıralamalarında Türk üniversiteleri. Hürriyet Gazetesi. Retrieved from http://www.hurriyet.com. tr/egitim/27323412.asp

    12) Güçlü, A. (2015, 2 Haziran). Üniversitelerimiz dünya sıralamasında neredeler? Milliyet Gazetesi. Retrieved from http://www. milliyet.com.tr/universitelerimiz-dunya/gundem/ydetay /2067865/default.htm

    13) Hacettepe Üniversitesi. (2016). Kurumsal iç değerlendirme raporu. Retrieved from http://www.kalitekomisyonu.hacettepe.edu. tr/rapor140217.pdf

    14) Hacettepe Üniversitesi. (2017a). Hacettepe Üniversitesi öğretim üyeliğine yükseltme ve atama kriterleri (Ankara Devlet Konservatuvarı ve Güzel Sanatlar Fakültesi hariç). Retrieved from https://www.hacettepe.edu.tr/akademik/ atama/2015sonrasi_GENELKRiTERLERYOKGonderilen230315. pdf

    15) Hacettepe Üniversitesi. (2017b). Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyeliğine yükseltme ve atama kriterleri. Retrieved from https://www.hacettepe.edu.tr/ akademik/atama-kriterleri_2015oncesi

    16) Hacettepe Üniversitesi. (2018). Hacettepe Üniversitesi’nden rekor sıçrayış. Retrieved from http://www.hacettepe.edu.tr/duyuru/ rekduy/HuRekorTirmanis.pdf

    17) Hazelkorn, E. (2007). The impact of league tables and ranking systems on higher education decision making. Higher Education Management and Policy, 19(2), 1-24.

    18) IREG Observatory. (2018a). IREG inventory on international rankings. Retrieved from http://ireg-observatory.org/en/ inventory-international-rankings/ranking-profile

    19) IREG Observatory. (2018b). IREG inventory of national rankings. Retrieved from http://ireg-observatory.org/en/index.php/ ireg-inventory

    20) Koca, G. (2014, 25 Ağustos). Dünya sıralamalarına girmenin en önemli şartı tek tiplikten vazgeçmek. Hürriyet Gazetesi. Retrieved from http://www.hurriyet.com.tr/dunyasiralamalarinagirmenin- en-onemli-sarti-tek-tiplikten-vazgecmek-27069168

    21) Nevşehir Üniversitesi. (2015, 25 Kasım). Akademik performansta yine 1. olduk. Retrieved from https://www.nevsehir.edu.tr/ tr/10757

    22) Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ). (2015, 30 Nisan). ODTÜ 10 alanda dünyanın en iyi üniversiteleri arasında. Retrieved from http://www.metu.edu.tr/tr/duyuru/odtu-10-alanda-dunyanin -en-iyi-universiteleri-arasinda

    23) Sabancı Üniversitesi. (2015, 18 Mayıs). THE “Dünya 50 yaşın altındaki en iyi 100 üniversite sıralaması”nda Türkiye birincisiyiz. Gazete SU. Retrieved from https://gazetesu. sabanciuniv.edu/tr/2015-04/dunya-50-yasin-altindaki-en-iyi- 100-universite-siralamasinda-turkiye-birincisiyiz

    24) Seglen, P.O. (1992). The skewness of science. Journal of the American Society for Information Science, 43(9), 628-638.

    25) TEDMEM. (2014, 28 Ağustos). Dünya’nın en iyi üniversiteleri arasında neden Türkiye’den sadece tek bir üniversite var? Retrieved from http://www.tedmem.org/mem-notlari/ dunyanin-en-iyi-universiteleri-arasinda-nedenturkiyedensadece- tek-bir-universite-var

    26) University Ranking by Academic Performance (URAP). (2014). 2013 Üniversiteler sıralaması. Retrieved from http://tr.urapcenter. org/2013/

    27) University Ranking by Academic Performance (URAP). (2017). 2017-2018 Türkiye genel sıralaması göstergeleri. Retrieved from http://tr.urapcenter.org/2017/2017.php

    28) Van Raan, A.F.J. (2005). Challenges in ranking of universities. Invited paper for the First International Conference on World Class Universities, Tong University, Shanghai, June 16-18. Retrieved from http://www.shanghairanking.com/wcu/wcu1/ van%20Raan.pdf

  • Başa Dön
  • Öz
  • Giriş
  • Materyal ve Metod
  • Bulgular
  • Sonuç
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Öz ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    Şu ana kadar web sayfamız 24134533 defa ziyaret edilmiştir.